اروتیک تومبونوها

تومبونوئو مردمی رودنشین در شمال شرقی صباح، در سوی مالزیایی بورنئو هستند. هویت آنان مدت‌ها با آبراهه‌های مشخصی پیوند داشته است: پایتان، سوگوت و لابوک، به همراه دشت‌های ساحلی و تپه‌های کم‌ارتفاع ناحیه‌های پیتاس و بلوران. روستاها نزدیک آب قرار دارند. برای نسل‌ها، زندگی سالانه خانواده‌ها بر محور برنج کوهستانی، ماهی‌گیری و هرچه جنگل و حرا می‌توانست فراهم کند می‌گذشت. این الگو هنوز زندگی روستایی را شکل می‌دهد، هرچند مزارع نخل روغنی و کار مزدی در سانداکان و کوتا کینابالو جوانان را از آن دور می‌کند.

زبانشان، که تومبونوئو نیز نامیده می‌شود، به شاخه کوچک پایتانی از خانواده زبان‌های آسترونزیایی تعلق دارد. این شاخه مجموعه‌ای از زبان‌های خویشاوند است که گفتار جامعه‌های اورانگ سونگای در کنار کیناباتانگان را نیز دربر می‌گیرد. شاخه پایتانی در کنار زبان‌های بسیار بزرگ‌تر دوسونی در مناطق داخلی صباح قرار می‌گیرد، و بیشتر تومبونوئوها به مالایی صباح نیز سخن می‌گویند. مانند بسیاری از زبان‌های کوچک‌تر این ایالت، تومبونوئو بیشتر در خانه و روستا صحبت می‌شود. مدارس، ادارات دولتی و رادیو به مالایی اداره می‌شوند.

رسماً، تومبونوئوها در خانواده کادازاندوسون از اقوام بومی صباح به شمار می‌آیند؛ گروه‌بندی‌ای که بخشی از آن به زبان و بخشی به سیاست مربوط است. این امر جایگاهی در زندگی فرهنگی ایالت به آنان می‌دهد، از جمله جشن برداشت محصول کاماتان که هر ماه مه برگزار می‌شود، هرچند مردم همچنان گرایش دارند نخست خود را با روستا و رودخانه‌شان معرفی کنند. مسیحیت که در قرن بیستم توسط مبلغان مذهبی آورده شد، اکنون دین بزرگ‌تر است. اسلام نیز پیروانی دارد، به‌ویژه آنجا که تومبونوئوها در میان همسایگان مسلمان زندگی می‌کنند، و آیین‌های آنیمیستی قدیمی تا حد زیادی جای خود را به هر دو داده‌اند. حقوق عرفی، آدات، هنوز نظامی فعال است و دادگاه‌های بومی صباح آن را در مورد ازدواج، غرامت و اختلافات روستایی اعمال می‌کنند.

تحول بزرگ تاریخی در اواخر قرن نوزدهم رخ داد، زمانی که شرکت امتیازدار بورنئوی شمالی بریتانیا قلمرویی را در اختیار گرفت که سلطان‌نشین‌های برونئی و سولو بر آن ادعا داشتند. پس از آن، اشغال ژاپن در جنگ جهانی دوم روی داد و در سال 1963 صباح به مالزی پیوست. برای تومبونوئوها این تغییرات، ادارات ناحیه‌ای، مدارس و سندهای مالکیت زمین را به همراه آورد. همچنین نزاع طولانی بر سر زمین عرفی را آغاز کرد که هرجا مزارع به مرزهای روستاها فشار می‌آورند تندتر می‌شود. پیتاس، یکی از ناحیه‌های زادگاهی آنان، به طور مرتب در میان فقیرترین ناحیه‌های مالزی نام برده می‌شود و روستاهای تومبونوئو درست در متن این تصویر قرار دارند.