اروتیک تهائوها

ثائو مردم یک دریاچه‌اند. زادگاه آنان دریاچه سان مون است که در کوهستان بلند شهرستان نانتو در مرکز تایوان قرار دارد، و تاریخ‌شان تاریخ همان آب است: چه کسی در آن ماهی می‌گرفت، چه کسی ساحل را در اختیار داشت، و سطح آب تا چه ارتفاعی است. معنای ثائو در زبان خودشان انسان است. روایت آنان از ورود، داستانی شکارگرانه است: گروهی که گوزنی سفید را از روی ستیغ‌ها دنبال می‌کرد، آن را در ساحل گم کرد، به آبی پر از ماهی و زمینی درخور کشاورزی رسید، و سپس برای آوردن خانواده‌هایشان به خانه بازگشت. آنان از کوچک‌ترین اقوام بومی به رسمیت شناخته‌شده تایوان‌اند که شمارشان در حد چند صد نفر است، و در بیشتر سده بیستم اصلاً به رسمیت شناخته نمی‌شدند. قوم‌نگاران ژاپنی آنان را شاخه‌ای از قوم تسو ثبت کردند، جمهوری چین (تایوان) این طبقه‌بندی را به ارث برد و نگه داشت، و ثائوها دهه‌ها پافشاری کردند که زیرگروه هیچ قومی نیستند. دولت در سال 2001 کوتاه آمد و این را پذیرفت. زبان آنان از خانواده آسترونزیایی است، و این موضوع اهمیتی بیش از آنچه اندازه کوچک این جامعه نشان می‌دهد دارد: تایوان جایی است که خانواده آسترونزیایی از آن آغاز شد، و زبان‌های فورموسایی ژرفاهایی را در خود دارند که شاخه‌های اقیانوس آرام در مسیر بیرون رفتن از دست دادند. زبان ثائو به‌آسانی در جایگاهی مشخص بر درخت این خانواده نمی‌نشیند، و تقریباً از میان رفته است: گویشوران روان آن کمتر از ده نفرند، همگی سالخورده‌اند، و آنچه این زبان را در جهان نگه می‌دارد آموزش در کلاس، ضبط، و نظام نوشتاری‌ای با حروف لاتین است که یک عمر پیش وجود نداشت.

دین ثائو بر ارواح نیاکان و اشیایی که جایگاه آنان‌اند استوار است. هر خانواده سبدی برای نیاکان نگه می‌دارد که لباس‌هایی از درگذشتگانش در آن است، و نیاکان از طریق همان سبد مورد خطاب قرار می‌گیرند؛ منصب آیینی‌ای که عهده‌دار این سبد است از آنِ زنان است. سال بر محور لوسان می‌چرخد، آیین برداشت محصول که حوالی ماه هشتم قمری برگزار می‌شود، چند روز ادامه دارد و موسیقی‌ای را با خود دارد که ثائوها به آن شناخته می‌شوند: دسته‌هاون‌های چوبی بلند که بر تخته‌سنگی کوبیده می‌شوند، هر یک با طول خود کوک شده‌اند و ردیفی از زنان آن‌ها را می‌نوازند. لالو، جزیره کوچکی نزدیک مرکز دریاچه، جایی است که باور بر این است ارواح نیاکان در آن زندگی می‌کنند. در سال 1934 دولت استعماری ژاپن برای تولید برق‌آبی بر دریاچه سد بست، آب را بالا آورد، مزارع ثائوها و بیشتر لالو را به زیر آب برد، و بازماندگان را به ساحل جنوبی منتقل کرد. زلزله 1999 بار دیگر به آنان آسیب سختی زد، هرچند بازسازی پس از آن نیز همان چیزی بود که به کارزار به رسمیت شناخته شدن شتاب بخشید. آنچه اکنون آنجا برپاست ایتا ثائو است، روستایی با چند صد نفر جمعیت درون یکی از پررفت‌وآمدترین مقصدهای گردشگری تایوان، که صنایع دستی می‌فروشد و برای رفت‌وآمد قایق‌ها نمایش اجرا می‌کند؛ این هم راه امرار معاش است و هم شیوه‌ای غریب که ناگزیر باید با آن یک قوم بود.