اروتیک تای نواها

تای‌نواها تای‌های دره‌های بالادست هستند. نوا به معنای بالا یا شمالی است و این نام به‌جاست: آنان در مرز شمالی جهان تای‌زبانان زندگی می‌کنند، در دره‌های رودخانه‌ای جلگه‌ای غرب یوننان، پیرامون رود شوِلی، جایی که چین به میانمار می‌رسد. پکن آنان را در چارچوب ملیت رسمی دای به حساب می‌آورد، سخنگویان زبان برمه‌ای مدت‌هاست آنان را «شان‌های چینی» می‌نامند و خودشان خود را تای می‌خوانند. مرزی مدرن درست از میان سرزمینشان می‌گذرد، با رویلی در سوی چین و موسه در سوی میانمار که در دو سوی آن روبه‌روی هم قرار دارند. جوامع کوچک‌تری دورتر در لائوس، تایلند و ویتنام زندگی می‌کنند.

زبان آنان به شاخهٔ جنوب‌غربی زبان‌های تای در خانوادهٔ کرا-دای تعلق دارد. این زبان خویشاوند نزدیک زبان شان است و با تایلندی و لائوسی خویشاوندی دورتری دارد. این زبان نظام نوشتاری ویژهٔ خود را دارد، خط تای‌له، الفبایی برگرفته از خط براهمی با حروف گرد، که در دههٔ 1950 و بار دیگر در دههٔ 1980 اصلاح شد. بیشتر تای‌نواهای چین به گویش محلی یوننان از زبان ماندارین نیز سخن می‌گویند. اقوام کوهستان‌های اطراف به زبان‌هایی سخن می‌گویند که هیچ پیوندی با زبان‌های تای ندارند: جینگ‌پو، لیسو، آچانگ و دئانگ. کف دره‌ها از آنِ تای‌هاست و دامنه‌های بالای آن‌ها از آنِ دیگران، شکافی میان مردمان دشت و مردمان کوهستان که در بخش عمده‌ای از منطقه دیده می‌شود.

زندگی دینی در بستر آیین بودایی تراوادا جریان دارد، همان مکتبی که در میانمار و تایلند رواج دارد. صومعه‌های روستایی با سقف‌های چندطبقه، تقویم را تعیین می‌کنند. یکی دورهٔ روزه‌داری بودایی در فصل باران است که بسیاری از روستاییان سالخورده در آن احکام بیشتری را بر خود می‌پذیرند، و دیگری جشن آب‌پاشی که هر آوریل سال نو را آغاز می‌کند. بودیسم بر روی آیین‌های کهن‌تر افزوده شد، نه این‌که جایگزین آن‌ها شود. روستاها هنوز ارواح نگهبان سکونتگاه و زمین را گرامی می‌دارند و این آیین‌ها در کنار نذورات به راهبان ادامه دارد.

دره‌ها روزگاری قدرت واقعی داشتند. مونگ مائو، دولتی تای با مرکزیت رود شوِلی، در سدهٔ چهاردهم به‌شدت گسترش یافت، تا اعماق برمهٔ علیا تاخت و اقتدار چین را به چالش کشید. سلسلهٔ مینگ با رشته‌ای از لشکرکشی‌ها در دهه‌های 1430 و 1440 پاسخ داد و آن را درهم شکست. پس از آن منطقه از طریق سرداران موروثی تای اداره می‌شد که در زبان تای سائوفا و در گزارش‌های چینی توسی نامیده می‌شدند. آنان زیر نظارت امپراتوری جایگاه خود را حفظ کردند تا اصلاحات ارضی در دههٔ 1950 این نظام را پایان داد.

برخی از رسوم از محدودهٔ مردمی که آن‌ها را پدید آوردند بسیار فراتر رفته‌اند. رقص طاووس دای اکنون عنصری ثابت در صحنهٔ ملی چین است، اما ریشه‌هایی عمیق در روستاهای دهونگ دارد، جایی که مردان به‌طور سنتی آن را با ضرب طبل پای فیل می‌رقصیدند. پوشاک زمانی وضعیت تأهل زن را آشکارا نشان می‌داد. زنان مجرد شلوار با نیم‌تنه‌های کوتاه و چسبان می‌پوشیدند، زنان متأهل به پوشیدن دامن بلند لوله‌ای روی می‌آوردند و در برخی ناحیه‌ها زنان متأهل موهایشان را در دستاری بلند از پارچهٔ سیاه می‌پیچیدند.