اروتیک دوربت‌ها

دوربِت‌ها در نامشان عددی را حمل می‌کنند. دوربِن در زبان مغولی به معنای چهار است، و مردمی که این نام را داشتند یکی از چهار قبیله‌ی متحد در اتحاد دوربِن اویرات بودند، اتحادی مغولیِ غربی که از آلتای تا شرق، استپ را در قرن پانزدهم اداره می‌کرد و بر سر اینکه کدام‌یک حق دارد از چنگیز خان سخن بگوید با خان‌های شرقی جنگید. آن کنفدراسیون مدت‌ها پیش از میان رفته است. اما دوربِت‌ها نرفته‌اند: آنان دومین گروه بزرگ مغول در مغولستان هستند و جایی که باید آنان را پیدا کرد استان اووس است.

استان اووس در فرورفتگی دریاچه‌های بزرگ در شمال‌غرب مغولستان قرار دارد، حوضه‌ای بسته که به دریا راه ندارد و به دریاچه‌ی اووس نور می‌ریزد، دریاچه‌ای شور و کم‌عمق که صحرا، باتلاق، تپه‌های شنی و کوه آن را احاطه کرده‌اند، و همه‌ی آن‌ها در فاصله‌ی یک روز سواری از یکدیگرند. این یکی از سخت‌ترین مکان‌های مسکونی آسیاست، با زمستان‌هایی نزدیک به چهل درجه‌ی زیر صفر و تابستان‌هایی بالای سی درجه‌ی بالای صفر روی همان زمین، و پاسخ دوربِت به این شرایط همواره دام بوده است: گوسفند و بز، شتر در سرزمین‌های خشک، و اسب در همه جا. دامداری در اینجا شغلی جاری است و نه نمایشی میراثی، هرچند جوانان به شکل فزاینده‌ای به سوی اولان‌باتور می‌روند.

قرن هجدهم تقریباً اویراتی‌ها را نابود کرد. هنگامی که چینگ در دهه‌ی ۱۷۵۰ به نابودی خانات جونگار دست زد، کشتار برای تبار چوروس که آن را رهبری می‌کرد تقریباً کامل بود، همان تباری که شاخه‌ی فرعی‌اش مدت‌ها فرمانروایان دوربِت‌ها را تأمین می‌کرد. دوربِت‌ها با خواندن زودهنگام اوضاع جان سالم به در بردند: اشراف‌شان مردمان خود را به شرق بردند و تسلیم شدند و زیر پرچم‌های چینگ در سرزمین کوب‌دو، تقریباً در همان جایی که اخلافشان هنوز هستند، اسکان داده شدند. بخش دیگری پیش‌تر راه مخالف را رفته بود، در قرن هفدهم به سوی غرب و به ولگا، و یکی از بخش‌های اصلی کالمیک‌ها شد، تنها مردم بودایی ریشه‌دار در اروپا، که در سال ۱۹۴۳ یکجا به سیبری تبعید شدند و تا سال ۱۹۵۷ اجازه‌ی بازگشت نیافتند.

دین، بوداییِ گلوگ است که بر لایه‌ای کهن‌تر نشسته و هرگز از میان نرفته است: توده‌های سنگ بر گردنه‌های بلند، و نذورات برای آتش و کوه. زایا پاندیتا، دانشمند اویرات، در سال ۱۶۴۸ خطی برای این زبان ساخت، «خط روشن»، که در جایی که خط قدیم مغولی مبهم بود دقیق بود. مغولستان و کالمیکیا از آن زمان آن را کنار گذاشته‌اند و بیشتر در میان اویرات‌های چین باقی مانده است. گفتار دوربِت اویراتی است که با دهه‌ها آموزش و پخش رادیویی و تلویزیونی به سوی خالخا خم شده است. آنچه بی‌هیچ تردیدی از آن خود آنان است، بی‌بی‌یلجی است، رقصی که برای درون یک گِر ساخته شده، جایی که جایی برای جابه‌جایی نیست: در شانه‌ها، سینه و دست‌ها اجرا می‌شود، نشسته یا زانو زده، و کل آن در فضایی که یک نفر اشغال می‌کند انجام می‌شود.