اروتیک کریول سیرالئون

کریوها فرزندان کسانی هستند که از جای دیگری وارد فری‌تاون شدند، و هویت خود را نه برخلاف این واقعیت، بلکه بر پایه آن ساختند. چهار جریان این جامعه را شکل دادند: سیاهان فقیر که در 1787 از لندن فرستاده شدند، سیاهان وفادار که در 1792 از نوا اسکوشیا بازاسکان شدند و در واقع شهر را بنیان نهادند، ماروون‌های جامایکایی که در 1800 از راه نوا اسکوشیا تبعید شدند، و سپس، با شمار بسیار بیشتر پس از آنکه بریتانیا تجارت برده را در 1807 ممنوع کرد، آفریقاییان آزادشده که نیروی دریایی سلطنتی آنان را از کشتی‌های برده‌ای که توقیف شده بودند در فری‌تاون پیاده کرد. این آخرین وارد شدگان از سراسر ساحل و تا اعماق خشکی آمده بودند: یوروبا، ایگبو، کنگو، هاوسا و ده‌ها قوم دیگر که یکدیگر را نمی‌شناختند و در روستاهایی بر دامنه‌های کوه بالای بندرگاه جای گرفتند. در عرض دو نسل، زبانی مشترک، تقویمی کلیسایی مشترک و نامی مشترک پدید آوردند.

این زبان کریو است، با واژگانی که بیشتر بر پایه انگلیسی است و یوروبا آنچه را انگلیسی از عهده‌اش برنمی‌آمد فراهم کرده، افزون بر سهم‌هایی از پرتغالی و دیگر زبان‌های آفریقایی. اکنون به‌عنوان زبان میانجی سیرالئون به کار می‌رود و تقریباً اکثر مردم کشور به شکلی از آن سخن می‌گویند، هرچند گویشوران بومی که خود را کریو می‌دانند اقلیت کوچکی هستند و عمدتاً در شبه‌جزیره ناحیه غربی و خود فری‌تاون متمرکزند. بیشترشان مسیحی‌اند و فرقه‌های آنان با جریان‌های مستعمره‌نشینان همراه است: متدیست، باپتیست و انگلیکن. همچنین اقلیت مسلمان دیرینه‌ای به نام اوکو وجود دارد که بیشترشان از اسیران یوروبای آزادشده‌اند. عضویت کلیسایی با تعهد به نیاکان به‌خوبی کنار می‌آید: جشن آووجوه غذا برای مردگان می‌گذارد و زندگان با هم غذا می‌خورند، کوموجاده به نوزاد نام می‌دهد، و چهلمین روز پس از مرگ گرامی داشته می‌شود، بی‌آنکه نگرانی چندانی درباره سازگاری همه این‌ها با موعظه وجود داشته باشد.

فری‌تاون در سده نوزدهم، کریوها را به کارمندان، روحانیون، پزشکان و وکلای غرب آفریقای بریتانیایی تبدیل کرد، و کالج فورا بی آنان را به لاگوس، کالابار، باتهرست و فرناندو پو فرستاد، جایی که هنوز به نسل‌هایشان ساروس، آکو و فرناندینو می‌گویند. همان سده علیه آنان چرخید. سیاست نژادی دیرهنگام استعماری آنان را از پست‌های عالی بیرون راند، جنگ مالیاتی 1898 نشان داد که درون کشور تا چه اندازه از مستعمره دل‌خور بودند، و استقلال در 1961 قدرت سیاسی را به اکثریت تمنه و مندِه سپرد. آنچه باقی مانده، فرهنگ شهری متمایزی است: خانه‌های چوبی با طبقات بالایی چوبی و کرکره‌دار، شراب نخل و موسیقی مارینگا، و عادتی به رسمیت که بیگانگان همچنان آن را انگلیسی می‌خوانند و کریوها می‌دانند که از آنِ خودشان است.