اروتیک سلکوپ‌ها

سلکوپ‌ها آخرین شاخهٔ زندهٔ اقوام سامویدی جنوبی هستند، ملتی تایگایی در غرب سیبری که نام خودشان برای خود تقریباً به معنای «آدم جنگل» است. خویشاوندان شمالی‌شان، نِنِتس‌ها، انتس‌ها و نگاناسان‌ها، چوپانان توندرا هستند. سلکوپ‌ها به رود و جنگل تعلق دارند. سرزمین کهن ایشان در امتداد میانهٔ رود اوب و شاخه‌های آن قرار دارد، در آنچه امروز استان تومسک نامیده می‌شود، یعنی کت، تیم، پارابل و واسیوگان. از سدهٔ هفدهم، میهن دومی در شمال دورتر و در کنار رودهای تاز و توروخان شکل گرفت، در ناحیهٔ خودمختار یامالو-نِنِتس و استان کراسنویارسک امروز. این دو میهن دو قوم کاملاً متفاوت را زیر یک نام پدید آوردند. سلکوپ‌های شمالی که حول روستای کراسنوسلکوپ متمرکز بودند، پرورش گوزن شمالی در مقیاس کوچک را از همسایگان نِنِتس خود فرا گرفتند و زبان خود را زنده نگه داشتند. سلکوپ‌های جنوبی سرزمین ناریم ماهیگیر و شکارچی باقی ماندند، و قرن‌ها با روس‌ها، خانتی‌ها و کت‌ها ازدواج کردند و تقریباً زبان خود را از دست داده‌اند. در سرشماری‌های اخیر کمتر از 4,000 نفر خود را سلکوپ معرفی کرده‌اند و تنها بخش کوچکی از آنان به سلکوپی سخن می‌گویند، زبانی اورالی که نزدیک‌ترین خویشاوندانش، کاماسیان و ماتور، در دامنه‌های کوه‌های ساین از میان رفتند.

پیش از فتح روسیه، سلکوپ‌ها یک نظام سیاسی کوچک بودند، نه قومی پراکنده. در اواخر سدهٔ شانزدهم، رئیس قبیله ونیا رهبری آنچه را که وقایع‌نامه‌های روسی «گروه خالدار» می‌نامیدند بر عهده گرفت؛ اتحادی از گروه‌های سلکوپی اوب که با آخرین خان سیبیر علیه پیشروی مسکو متحد شده بودند. بنای قلعهٔ ناریم در سال 1596 به این مقاومت پایان داد و پس از آن باج خز آمد. مقامات تزاری سلکوپ‌ها را همراه با خانتی‌ها با عنوان «اوستیاک-سامویدها» طبقه‌بندی کردند؛ برچسبی که تا زمانی ادامه یافت که پژوهشگران قوم‌شناس شوروی در دههٔ 1930 نام بومی را پذیرفتند و بر پایهٔ گویش تاز، یک زبان نوشتاری کوتاه‌عمر ساختند. آیین کهن بر پایهٔ شامان‌هایی بود که با طبل‌های پوستی کار می‌کردند، خدای آسمانی به نام نوم که با نِنِتس‌ها مشترک بود، و جهانی انبوه از ارواح جنگل و نگهبانان خانگی. تعمید ارتدکس در سدهٔ هجدهم رسید و سبک بر روی همهٔ این‌ها نشست. جامعه به دو نیمهٔ برون‌همسری تقسیم می‌شد، عقاب و فندق‌شکن، تقسیمی که هنوز در نام خانوادگی‌ها و حافظهٔ تیره‌ها دیده می‌شود، و قهرمان حیله‌گر ایتیا که بر غول آدم‌خوار پیروز می‌شود، لنگرگاه سنت شفاهی است. زندگی روزمره بر محور ماهی ساخته شده بود: خشک‌شده بر قفسه‌ها، تبدیل به روغن، کوبیده به آرد برای زمستان، صید شده از قایق‌های تنه‌ای، و در جنوب از قایق‌های بلند سرپوشیده که خانواده‌های کامل تابستان را در آن زندگی می‌کردند. امروز بیشتر سلکوپ‌ها در روستاهایی زندگی می‌کنند که به روسی سخن می‌گویند، و احیای زبان بر چند مدرسه و بر بزرگان مسلط به زبان در تاز استوار است.