اروتیک چابیائو

قابیائو قومی‌اند آنقدر کوچک که با صدها نفر می‌توان شمارششان کرد، با این حال نام و زبان خاص خود را حفظ کرده‌اند. کمتر از 1000 نفر از آنان در ویتنام زندگی می‌کنند. دولت آنجا ایشان را با نام Pu Péo ثبت می‌کند، یکی از 54 قومیت رسمی و به‌رسمیت‌شناخته‌شدهٔ این کشور. جامعهٔ کوچک‌تری در آن‌سوی مرز، در شهرستان Maguan در استان یونان زندگی می‌کند. طبقه‌بندی چینی آنان را بخشی از ملیت بسیار بزرگ‌تر Yi می‌داند. آنچه این دو بخش را به هم پیوند می‌دهد، نام خودشان است: Qabiao یا Ka Beo.

زادگاه آنان منطقهٔ سنگ‌آهکی در نوک شمالی ویتنام و ارتفاعات پرشیب آن چیزی است که پیش‌تر استان Hà Giang خوانده می‌شد. در این شیب‌های سنگلاخی مزارع ذرت و برنج کشت می‌شود. قابیائوها در این تپه‌ها با همسایگانی چون Hmong، Yao، Tày، Nùng و دیگران زندگی می‌کنند که شمارشان بسیار بیشتر است. در اواخر سدهٔ نوزدهم فرانسه و چین در دوران سلسلهٔ چینگ مرز میان تونکن و یونان را تعیین کردند و در نتیجه روستاهای قابیائو در دو سوی مرز بین‌المللی قرار گرفت. از آن زمان این دو جامعه زیر دو نظام ملی متفاوت زیسته‌اند.

زبانشان روشن‌ترین نشانهٔ تاریخی جداگانه است. قابیائو به شاخهٔ Kra از خانوادهٔ Kra-Dai تعلق دارد. این زبان از ثای و چوانگ دور است، اما با زبان‌های کوچک و پراکنده‌ای چون Gelao، Lachi، Laha و Buyang خویشاوندی نزدیک‌تری دارد. گروه‌های سخنگوی زبان‌های Kra در جیب‌های کوچکی در سراسر جنوب چین و تپه‌های شمال ویتنام دیده می‌شوند که نشان می‌دهد زمانی گسترهٔ بیشتری داشته‌اند. زبان‌شناسان قابیائو را در خطر انقراض می‌دانند. بیشتر گویشوران افزون بر آن یک یا چند زبان همسایه را نیز به کار می‌برند و جوانان بیش از پیش کار، تحصیل و تجارت را به ویتنامی یا چینی انجام می‌دهند.

زندگی دینی بر محور خانواده می‌چرخد. ستون آن احترام به نیاکان است: هدایا بر مذبح خانواده در طول سال قمری تقدیم می‌شود و بدین ترتیب مردگان در امور خانواده حضور دارند. در زیر آن احترامی کهن‌تر به ارواح محلی زمین و جنگل قرار دارد که بسیاری از همسایگان کوهستانی نیز در آن شریک‌اند.

با جمعیتی این‌چنین اندک، قابیائو ماندن بیش از آنکه میراث باشد، کرداری روزمره است. یعنی به زبان سخن گفتن در خانه، نگاه داشتن مذبح خانواده و پاس داشتن نام در جهانی که بیشتر به زبان دیگران اداره می‌شود.