اروتیک پوخواکی

پوخواکی یکی از کوچک‌ترین پوئبلوهای نیومکزیکو است و از معدود پوئبلوهایی که تقریباً از میان رفتند. این پوئبلو در دره‌ی پوخواکی، حدود پانزده مایل در شمال سانتافه و در امتداد رود پوخواکی، که شاخه‌ای از ریو گرانده است، قرار دارد. نام آن از واژه‌ی تیوایی P'osuwaege گرفته شده که معمولاً «جای نوشیدن آب» ترجمه می‌شود. مردم آن تیوا هستند و زبان و آیین‌هایشان را با همسایگانشان در نامبه، سن ایلدفونسو، تسوکه، سانتا کلارا و اوکی اوینگه در میان می‌گذارند. آنچه پوخواکی را از این جوامع متمایز می‌کند این است که از هم پاشید و بعدها بازسازی شد.

مردم قرن‌های بسیار در این دره کشاورزی کرده‌اند. پوخواکی در قیام پوئبلو در سال 1680 شرکت کرد که اسپانیایی‌ها را به مدت دوازده سال از نیومکزیکو بیرون راند، و پس از بازپس‌گیری، روستا در اوایل دهه‌ی 1700 دوباره مسکونی شد. آبله و دیگر همه‌گیری‌ها در طول قرن نوزدهم این جامعه را فرسودند. مهاجران اسپانیایی‌تبار و بعدها مهاجران آنگلوآمریکایی نیز چنین کردند؛ آنان پیوسته به زمین‌هایش دست‌اندازی کردند و آب آبیاری‌اش را گرفتند. تا اوایل قرن بیستم، خانواده‌های باقی‌مانده برای یافتن کار و زمین به جاهای دیگر رفته بودند و پوئبلو عملاً خالی مانده بود.

بازگشت در دهه‌ی 1930 رخ داد، زمانی که نوادگان به آنجا بازگشتند و پوئبلو با پشتیبانی دولت فدرال از نو تأسیس شد. بسیاری از آن خانواده‌ها در سال‌های دوری با خانوارهای اسپانیایی‌تبار و دیگر جوامع پوئبلو وصلت کرده بودند، و ترکیب اعضای امروزی هنوز این را بازتاب می‌دهد. زندگی مذهبی نیز به همین شکل لایه‌لایه است. کاتولیسیسم، که مبلغان فرانسیسکن آن را آوردند، بخشی از زندگی روزمره است و جشن بانوی گوادالوپه در 12 دسامبر، روز عمومی اصلی پوئبلو است. رقص‌های آیینی در زمان خالی بودن پوئبلو متوقف شدند و در اواخر قرن بیستم دوباره احیا شدند. زبان تیوایی، که به شاخه‌ی تانوآن از خانواده‌ی کایووا-تانوآن تعلق دارد، در آن سال‌ها بیش از هر چیز دیگری آسیب دید و زنده نگه داشتن گفتار به این زبان همچنان دغدغه‌ای واقعی است.

امروز پوخواکی بسیار مهم‌تر از آن است که اندازه‌اش نشان می‌دهد. قبیله مالک Buffalo Thunder Resort است، هتل و کازینوی بزرگی کنار بزرگراه شمال سانتافه. همچنین Poeh Cultural Center را اداره می‌کند، مجموعه‌ای خشتی که هم موزه است، هم استودیو، و هم جایی که هنرمندان پوئبلو در آن آموزش می‌بینند. پوخواکی همچنین یکی از پوئبلوهای پرونده‌ی Aamodt بود، دعوای فدرالی بر سر حقوق آب که در سال 1966 طرح شد و حدود نیم قرن طول کشید تا حل‌وفصل شود. در این دره‌ی خشک، بر سر آب به همان سختی جنگیده‌اند که بر سر زمین.