اروتیک سنکا

سنکاها خود را Onöndowa'ga:' می‌نامند، یعنی «مردم تپهٔ بزرگ»، و غربی‌ترین اعضای هودنوسونی هستند، کنفدراسیونی که بیگانگان آن را ایروکوئی نامیدند. هودنوسونی‌ها اتحاد خود را خانهٔ بلندِ واحدی می‌دانند که در شمال ایالت نیویورک کشیده شده، و سنکاها دروازهٔ غربی آن را نگه می‌دارند: ملتی که با کسانی که از سرزمین اوهایو و دریاچه‌های بزرگ می‌آمدند روبه‌رو می‌شد، و نخستین ملتی بود که با آنان جنگید. شهرهای قدیمی‌شان پیرامون دریاچه‌های فینگر و در امتداد درهٔ جنسی قرار داشت. امروز دو حکومت اصلی سنکاها در انتهای غربی ایالت مستقرند، در سرزمین‌های آلگانی، کاتاراوگس و اویل اسپرینگ متعلق به ملت سرخ‌پوستان سنکا، و در رزرواسیون تونوندا متعلق به ملت سنکای تونوندا، در حالی که ملت سنکا-کایوگا در اوکلاهما از نسل مردمانی از هودنوسونی است که در دههٔ 1830 از اوهایو کوچانده شدند.

زبان سنکاها از زبان‌های ایروکوئی شمالی است و به زبان‌های کایوگا و اونونداگا نزدیک است. این زبان به‌شدت در معرض نابودی است، زیرا تنها شمار بسیار اندکی گویشور زبان اول برایش باقی مانده و برنامهٔ غوطه‌وری زبانی می‌کوشد گویشوران تازه‌ای بپروراند. جامعه مادرتبار است و در هشت تیره سازمان یافته: لاک‌پشت، خرس، گرگ، سگ آبی، گوزن، حواصیل، باز و پاشلک. کودک به تیرهٔ مادرش تعلق دارد، مزارع و خانه‌های بلند متعلق به زنان بود، و در تونوندا، که هرگز حکومت منتخبی را که ملت سنکا در سال 1848 برای خود نوشت نپذیرفت، مادران تیره هنوز رؤسا را برمی‌گزینند و می‌توانند آنان را برکنار کنند. دین نیز در امتداد خطی مشابه تقسیم می‌شود. بسیاری از سنکاها مسیحی‌اند، اما آیین خانهٔ بلند، Gaihwi:io، آفرینش خود سنکاهاست: پیامبر هندسم لیک، برادر ناتنی کورن‌پلنتر، در سال 1799 و در جامعه‌ای که از فقدان زمین و الکل ویران شده بود رؤیاهای خود را دید، و قانون او هنوز سال آیینیِ نیمهٔ زمستان، توت‌فرنگی و ذرت سبز را تعیین می‌کند.

دو سده و نیم گذشته یک مناقشهٔ طولانی بر سر زمین با ایالت نیویورک و واشنگتن بوده است. لشکرکشی سالیوان در سال 1779 شهرها و باغ‌های سنکاها را سوزاند. معاهدهٔ کاناندایگوا در سال 1794 آنچه را باقی مانده بود تضمین کرد، و سلسله‌ای از توافق‌های بعدی، که برخی آشکارا متقلبانه بودند، بیشتر آن را از دستشان گرفت. در دههٔ 1960 سپاه مهندسان ارتش آمریکا سد کینزوا را ساخت و یک‌سوم سرزمین آلگانی را، از جمله منطقهٔ اعطایی کورن‌پلنتر، زیر آب برد؛ این کار با وجود اعتراض ملت و برخلاف خود معاهده انجام شد. سنکاها همچنین کسانی را پرورده‌اند که کشور گسترده‌تر آنان را می‌شناسد: سخنور رد جکت، و الای اس. پارکر که به‌عنوان منشی نظامی گرانت شرایط تسلیم در اپومتاکس را نوشت و نخستین کمیسر بومی امور سرخ‌پوستان شد. کمتر شناخته‌شده سهم سنکاها در مهره‌دوزی برجستهٔ هودنوسونی است، سبک پُرشده و مجسمه‌واری که یک قرن به گردشگران آبشار نیاگارا فروخته شد، و تک پر عقابِ ایستاده بر کلاه گوستوهِ سنکاها، همان کلاهی که به دیگر اعضای هودنوسونی نشان می‌دهد صاحبش کدام دروازه را نگه می‌دارد.