اروتیک پازوکی‌ها

پازوکی‌ها یک ایل کُرد هستند و در جهان کُردی، واژهٔ «ایل» وزن واقعی دارد. ایل تباری نام‌دار است با سران خاص خود، تاریخ به‌یادماندهٔ خود، و حقی بر وفاداری اعضایش که از امپراتوری‌ها بیشتر دوام آورده است. دست‌کم پنج سده است که نام پازوکی به مردمی تعلق دارد که در ارتفاعات میان ارزروم و دریاچهٔ وان زندگی می‌کنند، در آنچه امروز شرق ترکیه است. امروز این نام به‌عنوان نام خانوادگی در سراسر ایران نیز دیده می‌شود، جایی که شاخه‌ای از این ایل در آن ساکن شد.

زبان آنان کُرمانجی است، گونهٔ شمالی و پرگویشورترین شکل زبان کُردی، زبانی هندواروپایی از شاخهٔ ایرانی. این وضعیت پازوکی‌ها را در موقعیتی قرار می‌دهد که بسیاری از کُردها به‌خوبی آن را می‌شناسند. در ترکیه به زبانی هم‌خانواده با فارسی در کشوری ترک‌زبان سخن می‌گویند. در ایران کُردی را در کشوری فارسی‌زبان حرف می‌زنند. بیشترشان دوزبانه‌اند و در شهرها و شهرستان‌ها، بسیاری از جوانان ترکی یا فارسی را دست‌کم به همان سهولت زبان پدربزرگ و مادربزرگ خود صحبت می‌کنند. آنان مسلمان‌اند و دین در زندگی روزمرهٔ آنان کمابیش همان‌گونه نمود دارد که در میان دیگر کُردهای روستایی: در نماز و روزه، در آداب ازدواج و تدفین، و در احترامی که به شخصیت‌های مذهبی محلی گذاشته می‌شود.

روشن‌ترین حضور ایل در متون مکتوب به سدهٔ شانزدهم بازمی‌گردد، زمانی که آناتولی شرقی میدان کشمکش میان امپراتوری عثمانی و ایران صفوی بود. سران کُرد در آن سرزمین مرزی می‌توانستند سواره‌نظام گرد آورند، قلعه‌ها را در دست داشته باشند و جبهه عوض کنند. رهبران پازوکی هر سه کار را کردند، نواحی‌ای چون هینیس و ملازگرد را در اختیار داشتند و با تغییر مسیر جنگ میان این دو قدرت جابه‌جا شدند. شرف‌خان بدلیسی در شرفنامه، تاریخی که در سال 1597 دربارهٔ خاندان‌های فرمانروای کُرد نوشت، روایتی جداگانه به پازوکی‌ها اختصاص داد، و هنوز هر کس که بخواهد ردّ این ایل را بگیرد از آنجا آغاز می‌کند.

آن دوران همچنین توضیح می‌دهد که چرا پازوکی‌ها میان دو کشور تقسیم شده‌اند. جنگ‌های مرزی، کوچاندن‌های اجباری و شیوهٔ صفویان در جابه‌جایی ایل‌های کُرد به مرزهای دوردست، اجتماعات کُرد را دور از خانه پراکنده کرد، و خانواده‌های پازوکی در ایران ریشه دواندند، جایی که این نام، که در خط لاتین اغلب Pazouki نوشته می‌شود، اکنون نام خانوادگی آشنایی است. در ترکیه نام ایل در عرصهٔ عمومی کم‌اهمیت‌تر از گذشته است. مهاجرت به شهرها، تغییر در مالکیت زمین و فشار طولانی دولت بر هویت کُردی ساختارهای کهن را سست کرده‌اند. آنچه پایدار می‌ماند نسب است: اینکه خانواده‌ات به کدام ایل تعلق دارد هنوز در عروسی‌ها، در اختلافات و در کار آرام تشخیص اینکه چه کسی خویشاوند است اهمیت دارد.