اروتیک بشکردی‌ها

بشکردی‌ها نام خود را از بشاگرد گرفته‌اند، گره‌ای از کوه‌های خشک و دره‌های تنگ در جنوب‌شرق ایران. این منطقه در داخل کشور و در شمال بندر جاسک، از ساحل دریای عمان بالا می‌رود. در بیشتر تاریخ این سرزمین، مهم‌ترین ویژگی‌اش دشواری دسترسی به آن بود. راه‌ها دیر ساخته شدند، دست دولت کم‌توان ماند و مردم آنجا زبان و شیوه زندگی‌ای را نگه داشتند که بیگانگان تا اواسط قرن بیستم به‌ندرت آن را ثبت کرده بودند. این انزوا، بیش از هر رسم خاصی، بشکردی‌ها را از مردمان بزرگ‌تری که پیرامونشان بودند جدا کرده است.

زبانشان، بشکردی، به شاخه ایرانی غربی خانواده زبان‌های هندواروپایی تعلق دارد و گویش‌های شمالی و جنوبی دارد. این زبان در نقطه تلاقی قرار گرفته است: بلوچی در شرق و گونه‌های نزدیک به فارسی در سواحل هرمزگان در غرب، و مدت‌هاست که با هر دو در تماس بوده است. بخش عمده آنچه پژوهشگران درباره این زبان می‌دانند از ایران‌شناس ایلیا گرشویچ است که در دهه ۱۹۵۰ از این کوه‌ها گذشت و آنچه را شنید ثبت کرد. بشکردی سنت نوشتاری تثبیت‌شده‌ای ندارد. مدرسه، دولت و رسانه‌های صوتی و تصویری همگی از فارسی استفاده می‌کنند و گویندگان جوان‌تر کاملاً دوزبانه‌اند، که فشار پایداری بر زبان خانگی وارد می‌کند.

بشکردی‌ها مسلمان‌اند. ایمان بخشی از ریتم عادی زندگی روستایی است و جشن‌ها، ازدواج‌ها و مراسم تشییع جنازه را رقم می‌زند، نه اینکه جدا از کار روزمره باشد. سکونتگاه‌ها کوچک و پراکنده‌اند و هرجا آب مطمئن باشد جمع می‌شوند. نخل خرما، قطعه‌های کوچک آبیاری‌شده و گله‌های بز مدت‌هاست اقتصاد محلی را تأمین کرده‌اند و کمیابی بقیه امور را شکل می‌دهد: اینکه خانواده‌ها کجا مستقر شوند، خویشاوندان چگونه همکاری کنند، و یک سال بد چه اندک جایی باقی می‌گذارد.

در بحث‌های عمومی ایران، بشاگرد بارها به‌عنوان یکی از فقیرترین ناحیه‌های کشور مطرح شده است. طرح‌های توسعه در دهه‌های اخیر راه، مدرسه و درمانگاه را به روستاهایی آورده‌اند که هیچ‌کدام را نداشتند، و منطقه اکنون شهرستانی مستقل در استان هرمزگان را تشکیل می‌دهد. این تغییرات واقعی‌اند و در عین حال گذار به سوی فارسی و زندگی در شهرهای بزرگ‌تر را تسریع می‌کنند. بشکردی‌ها امروز مردمی‌اند در میانه این تغییر، همچنان ریشه‌دار در کوه‌هایشان، در حالی که دنیای بیرون سرانجام با جاده به آنجا می‌رسد.