اروتیک پایوت

پایوت برچسبی است که مهاجران اروپایی به چند قوم گویشور زبان‌های نومیک در حوضه بزرگ داده‌اند، اقوامی که هرگز خود را یک ملت واحد نمی‌دانستند. پایوت شمالی که در زبان خود Numu نامیده می‌شود، در بوته‌زارهای غرب ایالت نوادا، شرق ایالت اورگان و گوشه‌ای از ایالت آیداهو زندگی می‌کند. پایوت جنوبی که Nuwuvi نامیده می‌شود، در جنوب یوتا، شمال آریزونا و جنوب نوادا ساکن است و چمهوئیوی‌ها در امتداد پایین‌دست رود کلرادو زندگی می‌کنند. پایوت‌های دره اوئنز میان این دو گروه و در دامنه‌های شرقی سیرا نوادا در کالیفرنیا جای دارند. همه‌ی آن‌ها به زبان‌های اوتو-آزتکی سخن می‌گویند، اما پایوت شمالی و پایوت جنوبی یکدیگر را نمی‌فهمند: پایوت جنوبی خویشاوندی نزدیک با زبان یوت دارد و زبان دره اوئنز، زبان مونو است. دستور زبان ادوارد سپیر درباره پایوت جنوبی که در سال 1930 و با همکاری مرد کایبابی به نام تونی تیلوهش تدوین شد، هنوز توصیفی مهم از یک زبان بومی آمریکای شمالی است.

آنچه این اقوام در وجه اشتراک داشتند، شیوه زیستن در سرزمین خشک بود. گروه‌ها خود را به نام غذای اصلی‌شان می‌نامیدند: خورندگان کوی‌یوی در دریاچه پیرامید، خورندگان ماهی قزل‌آلا در دریاچه واکر، و خورندگان جگن در باتلاق کارسون. سال میان بیشه‌های کاج پینیون، لبه‌های باتلاقی و دریاچه‌های ماهی‌گیری می‌گذشت و هنر اصلی بافندگی سبد بود نه سفال‌گری: مشک‌های آب درزگیری‌شده با قیر، چوب‌های کوبیدن دانه، سینی‌های بادزنی و ردای‌هایی که از نوارهای تابیده پوست خرگوش بافته می‌شد و در شکارهای دسته‌جمعی با تور به دست می‌آمد. مردم دره اوئنز کانال‌هایی برای آبیاری کرت‌های دانه‌های وحشی حفر می‌کردند، کاری که مرز میان گردآوری خوراک و کشاورزی را محو می‌کند. پایوت جنوبی در کنار رودخانه‌های ورجین و سانتا کلارا ذرت، کدو و لوبیا می‌کاشت.

تماس با جهان بیرون دیر و سخت آغاز شد. بردهداران یوتی و نیومکزیکویی در نیمه نخست سده نوزدهم کودکان پایوت جنوبی را ربودند. مسیر کالیفرنیا و کشف نقره کامستاک، جنگ دریاچه پیرامید در سال 1860 و جنگ اسنیک میان سال‌های 1864 تا 1868 را برانگیخت؛ دو جنگی که از خونین‌ترین و کم‌یادترین جنگ‌های هندیان غرب آمریکا بودند. استقرار مورمون‌ها پایوت جنوبی را از آب‌هایشان راند و کشتار ماونتین میدوز در سال 1857 را گروهی شبه‌نظامی مورمون انجام داد که کوشید قتل‌ها را به گردن پایوت‌های محلی بیندازد. کنگره گروه‌های یوتا را در سال 1954 از رسمیت انداخت و در سال 1980 دوباره به رسمیت شناخت. دو تن از پایوت شمالی شخصیت‌های ملی شدند: سارا وینموکا که کتابش در سال 1883 نخستین زندگی‌نامه‌ای بود که یک زن بومی آمریکایی منتشر کرد، و وووکا، پیامبر دره میسون که رؤیای سال 1889 او رقص ارواح را به دشت‌ها برد.

امروز بیش از بیست قبیله، فرقه و مستعمره دارای شناسایی فدرال این نام را حمل می‌کنند، از اورگان تا آریزونا. دریاچه پیرامید هنوز میزبان کوی‌یوی است، ماهی مکنده‌ای در معرض خطر که در هیچ جای دیگری یافت نمی‌شود، و دهه‌ها دعوای قضایی قبیله‌ای بر سر آب رود تراکی دلیل اصلی بقای آن است. در میان پایوت جنوبی و چمهوئیوی‌ها، «آوازهای نمک» هنوز در مراسم خاکسپاری تا سپیده‌دم خوانده می‌شوند، چرخه‌ای که عزاداران را در سراسر چشم‌انداز از جایی به جای دیگر می‌برد.