اروتیک او دو

قوم او دو از کوچک‌ترین قوم‌هایی هستند که رسماً در ویتنام به رسمیت شناخته شده‌اند؛ جامعه‌ای که شمارش آن در صدها نفر است، نه هزاران نفر. بیگانه‌ای با یک نگاه سریع آنان را تشخیص نمی‌دهد. آنان خانه‌های چوبی بر پایه‌دار، دامن‌های زنان و زبان روزمرهٔ روستا را با جوامع تای و خمو همسایه‌شان در میان می‌گذارند. آنچه ایشان را متمایز می‌کند تبار، چند آیین ویژهٔ خودشان و زبانی است که اکنون بیشتر در میان سالخوردگان زنده است.

سرزمین آنان کوه‌های غرب استان نغه‌آن است، در منطقهٔ توئونگ دوئونگ در امتداد بالادست رود کا نزدیک مرز لائوس. زبان او دو که با نام ایدوه نیز نوشته می‌شود، به شاخهٔ خمویکی خانوادهٔ آستروآسیایی تعلق دارد. این زبان از این رو خویشاوندی دور با ویتنامی و نزدیک‌تر با زبان خمویی روستاهای همجوار است. ازدواج‌های درهم طولانی و زیستن به‌عنوان اقلیتی کوچک در دره‌هایی که تای‌ها بر آن‌ها مسلط‌اند، این زبان را به حاشیه رانده است. امروزه بیشتر افراد او دو با زبان تایی، خمویی یا ویتنامی بزرگ می‌شوند و تنها چند فرد سالخورده هنوز به آن مسلط‌اند. فهرست‌های رسمی قومی آنان را با نام تای ها نیز ثبت کرده‌اند.

زندگی دینی از الگوی کوهستانی منطقه پیروی می‌کند: نیاکان در محراب خانه کنار ارواح مکان گرامی داشته می‌شوند، با لایه‌ای سنگین از آیین‌های تای. آیینی که بیش از همه به‌عنوان ویژهٔ او دو نام برده می‌شود، شیوهٔ شمارش سال نو ایشان است. آنان آن را به تاریخی ثابت در تقویم گره نمی‌زنند. بنا بر سنت، منتظر نخستین رعد بهار می‌مانند و چون غرش آن در دره می‌پیچد، خانوارها مراسمی با نذورات برگزار می‌کنند تا گذر سال را نشان دهند. برای کسانی که با کشاورزی و رودخانه زیسته‌اند، آغاز سال با اعلام باران، هم عملی بود و هم مقدس.

داستان نوین آنان، داستان بقا با حاشیه‌های باریک است. شمار ثبت‌شدهٔ ایشان زمانی چنان کم بود که ناظران پرسیدند آیا او دو به سادگی در همسایگانشان ادغام خواهند شد. از آن زمان آمار سرشماری افزایش یافته و این قوم اکنون زیر برنامه‌های دولتی برای کوچک‌ترین اقلیت‌های ویتنام قرار دارد، با حمایتی که به مسکن، آموزش و معیشت معطوف است. در جامعه‌ای به این کوچکی، اینکه او دو همچون مردمی ادامه یابند، به عهدهٔ هر خانواده‌ای است که نام و آیین رعد را نگه می‌دارد.