اروتیک نیاه کور

نیاه کور چند هزار نفرند که در امتداد لبهٔ غربی فلات خورات در تایلند زندگی می‌کنند، و مهم‌ترین چیزی که توجه بیرونیان را به آن‌ها جلب می‌کند زبانشان است. این زبان تنها خویشاوند زندهٔ زبان مون است و زبان‌شناسان آن را بازماندهٔ مستقیم مون کهن می‌دانند که در دواراواتی به آن سخن می‌گفتند؛ دواراواتی تمدنی بودایی بود که تقریباً میان سده‌های ششم تا یازدهم بخش بزرگی از مرکز تایلند را در بر می‌گرفت، مدت‌ها پیش از آنکه تای‌زبانان بر این منطقه چیره شوند. وقتی شهرهای دواراواتی رو به افول رفتند و مردمشان در دولت‌های خمر و سپس دولت‌های تای جذب شدند، ظاهراً نیاکان نیاه کور همان کسانی بودند که در تپه‌ها ماندند و همچنان مثل همیشه به زبان خود سخن گفتند. نامی که خودشان بر خود نهاده‌اند به معنای «مردم کوهستان» است. همسایگان تایلندی آن‌ها را چائو بون، یعنی «مردم آن بالا»، می‌نامند، برچسبی که خودشان انتخاب نکرده‌اند. آن‌ها نام خودشان را ترجیح می‌دهند.

روستاهایشان در استان‌های چایاپوم، ناخون راچاسیما و پتچابون قرار دارند و شناخته‌شده‌ترین تمرکز آن‌ها در اطراف شهرستان تپ ساتیت در چایاپوم است. این زبان به شاخهٔ مونی از خانوادهٔ زبان‌های اتریش‌آسیایی تعلق دارد، که آن را خویشاوند دور زبان‌های خمری و ویتنامی می‌کند و هیچ نسبتی با تایی مرکزی، لائوی ایسان و تایی خورات که در پیرامونش گفته می‌شوند ندارد. همه دوزبانه‌اند، و مشکل همین است: تنها اقلیتی از این گروه هنوز به‌روانی به زبان نیاه کور سخن می‌گویند که بیشترشان سالمندند، و در بسیاری از خانواده‌ها کودکان این زبان را می‌شنوند بی‌آنکه آن را به کار ببرند. از میانهٔ دههٔ 2000، روستاییان با زبان‌شناسانی از دانشگاه ماهیدول روی یک نظام نوشتاری با خط تایی، درس‌های مدرسه‌ای و یک مرکز یادگیری اجتماعی کار کرده‌اند؛ تلاشی برای احیای زبان که عمدتاً خود گویشوران آن را پیش می‌برند.

دین آن‌ها بودیسم تراوادا از نوع معمول روستایی تایلندی است که بر لایه‌ای کهن‌تر از توجه به ارواح نشسته است: نگهبانان روستا و خانه، ارواح جنگل و کشتزار، و متخصصان آیینی که هنگام بیمار شدن کسی با آن‌ها مذاکره می‌کنند. اقتصاد قدیم بر کشت برنج به شیوهٔ بریدن و سوزاندن، شکار و گردآوری از جنگل استوار بود. امروز بیشتر بر کاساوا، ذرت و فلفل تند که برای بازار کشت می‌شوند، به‌علاوهٔ کار مزدی در شهرها تکیه دارد. آنچه بیش از همه به چشم می‌آید و باقی مانده، آواز است. پا ره ره، قالبی پرسش‌وپاسخی که در آن مردان و زنان بر ضرب طبل بیت‌های بداهه رد و بدل می‌کنند، زمانی وسیلهٔ اصلی دلدادگی و خواستگاری بود. هنوز در جشن سونگکران و جشنواره‌های محلی اجرا می‌شود و به نماد عمومی هویت نیاه کور بدل شده است. این گروه کوچک است و در نگاه نخست به‌سختی از همسایگانش تمیز داده می‌شود، اما آخرین رشتهٔ گفتاری یکی از نخستین فرهنگ‌های باسواد در خاک تایلند را با خود دارد.