اروتیک ناچز

ناچز‌ها آخرین جوامع تپه‌سازِ فرهنگ میسیسیپی بودند که هنوز فعال بودند وقتی اروپاییان به آنان رسیدند. در دهه‌ی 1680، هیئت‌های فرانسوی که به صخره‌های رسوبی خاکی بالای پایین‌دست رود میسیسیپی رسیدند، تپه‌های خاکی را در کاربرد آیینی یافتند نه متروک و خالی، معبدی که آتشی در آن بود که هرگز اجازه‌ی خاموش شدن نداشت، و یک فرمانروای عالی که بر تخت روانی حمل می‌شد تا پاهایش زمین را لمس نکند. او «خورشید بزرگ» خوانده می‌شد و ادعای پشت این عنوان تحت‌اللفظی بود: تبارش از خورشید بود. رتبه‌بندی همه چیز دیگر را سامان می‌داد. بالاتر از عامه‌ی مردم، که فرانسوی‌ها آن را با توهین Stinkards ترجمه کردند، سه رتبه‌ی درجه‌بندی‌شده قرار داشت: مردم محترم، اشراف و خورشیدها. رتبه از طریق مادر منتقل می‌شد و هر عضو سه رتبه‌ی بالا موظف بود با فردی از عامه ازدواج کند، پس فرزندان زن خورشید، خورشید بودند، در حالی که فرزندان مرد خورشید یک پله پایین می‌آمدند. انسان‌شناسان یک قرن است درباره‌ی اینکه چنین نظامی چگونه پایدار می‌ماند بحث کرده‌اند، و این معما هنوز «معمای ناچز» نامیده می‌شود. ناچز‌ها سال را در سیزده ماه می‌شمردند که هر کدام به نام آنچه می‌رسید یا جریان داشت نامیده می‌شد: توت‌فرنگی، ذرت کوچک، توت، ذرت بزرگ، بوقلمون‌ها، بیسون، خرس‌ها، شاه‌بلوط. روستاهایشان در امتداد صخره‌ها گسترده بود، و دو تا از آنها، تیو و گریگرا، مردمانی پناهنده بودند که به زبان‌های دیگری سخن می‌گفتند و پذیرفته شده بودند.

زبان ناچز یک زبان منزوی است. ماری هاس یک خویشاوندی دور با زبان‌های خانواده‌ی موسکوگی، خانواده‌ی همسایگان چوکتاو و چیکاسا آنها، پیشنهاد کرد، اما این موضوع هنوز حل نشده و زبان در میان زبان‌هایی که آشکارا به آنها تعلق ندارد، تنها ماند. آخرین گویشوران روان آن در قرن بیستم درگذشتند و نوادگانی در اوکلاهوما اکنون آن را از روی ضبط‌ها و یادداشت‌های میدانی بازسازی می‌کنند. گسست سریع رخ داد: در سال 1729 فرمانده فرانسوی در فورت روزالی دستور داد روستای سیب سفید برای ایجاد یک مزرعه تخلیه شود، ناچز‌ها پیش‌دستی کردند و حدود دویست و سی استعمارگر را کشتند، و پاسخ فرانسوی‌ها که طی دو سال بعد با متحدان چوکتاو اعمال شد، ناچز‌ها را به عنوان یک ملت از میان برد. اسیران به سن‌دومینگ فرستاده و فروخته شدند. بازماندگان به چیکاسا پراکنده شدند، سپس به کریک و چروکی، و همراه آنان تا قلمرو سرخ‌پوستان در جریان جابه‌جایی اجباری راه رفتند. نوادگان آنها امروز در شرق اوکلاهوما زندگی می‌کنند، در ملت‌های موسکوگی و چروکی ثبت‌نام شده‌اند، و یک میدان آیینی و یک رقص استامپ مخصوص خود را حفظ می‌کنند.