اروتیک موئرا

مواره در دامنه‌های غربی فلات ماکونده و دشت‌هایی که تا رود رووما کشیده شده‌اند زندگی می‌کنند، در گوشهٔ جنوب‌شرقی تانزانیا، جایی که منطقه‌های مَتوارا و رووما به هم می‌رسند. آنان این سرزمین را با ماکونده، یائو و ماکوا آن‌سوی مرز در موزامبیک قسمت می‌کنند و قرن‌ها همجواری، این چهار قوم را به چیزی شبیه پسرعموهایی بدل کرده که بر سر شباهت خانوادگی‌شان بحث می‌کنند: واژگان هم‌پوشان، کشاورزی مشترک کاساوا و سورگوم، تبارهای درهم‌آمیخته و عادت دیرینهٔ رفت‌وآمد از این سو به آن سوی آنچه امروز مرزی بین‌المللی است. زبان آنان، Cimwera، در همان خوشهٔ بانتوی یائو و ماکونده قرار دارد و آن‌قدر به آن‌ها نزدیک است که یک سخنگوی مسن معمولاً می‌تواند بی‌زحمت گفتگوی همسایه‌اش را دنبال کند.

اسلام از ساحل، از کیلوا و شهرهای سواحیلی، به مواره رسید و آرام‌آرام از راه تجارت، نه از راه فتح، جا افتاد؛ به همین دلیل اسلام مواره بافت ویژه‌ای دارد. این ایمانِ روزمره است: نماز جمعه، روزهٔ رمضان، نام‌گذاری کودکان و آهنگ مراسم تدفین. اما با باورهای کهن‌تری دربارهٔ نیاکان، ارواح مکان‌ها و کاری که شفابخشان و فال‌گیران در حوزه‌هایی که پزشکی به آن‌ها نمی‌رسد انجام می‌دهند همزیستی دارد. این دو ساحت در عمل با هم تناقضی ندارند، زیرا هرکدام با دسته‌های متفاوتی از مشکلات سروکار دارند.

جامعهٔ مواره نسب‌مادری دارد؛ نسب و ارث از راه خط مادر منتقل می‌شوند و بااهمیت‌ترین خویشاوند مرد بالغ کودک اغلب دایی اوست نه پدر. این ویژگی ساختاری است که آنان را از بسیاری از همسایگان بانتوزبان‌شان در شمال متمایز می‌کند و از مطالبات زمین و مذاکرات ازدواج گرفته تا اینکه توصیهٔ چه کسی در مراسم تدفین وزن دارد، همه‌چیز را شکل می‌دهد. آیین‌های بلوغ هم برای پسران و هم برای دختران، که برای دختران unyago نامیده می‌شود، همچنان مناسبت‌هایی معنادارند، هرچند شکل آن‌ها زیر فشار نسل‌ها از سوی اسلام، مدیران استعماری و اکنون اقتصاد نقدی که جوانان را به سوی شهر مَتوارا و میدان‌های گازی دریایی می‌کشد تغییر کرده است.

دورهٔ استعمار سخت‌تر از آنچه کتاب‌های درسی معمولاً یادآوری می‌کنند بر مواره گذشت: شورش ماجی‌ماجی در سال‌های 1905-07 سراسر این سرزمین را درنوردید و تلافی آلمانی‌ها، یعنی سوزاندن مزارع و قحطی عمدی، روستاهایی را خالی کرد که پر شدنشان یک نسل طول کشید. یادِ فرهنگی آن فاجعه کاملاً محو نشده است. زیر زمان حال نشسته است، همان‌گونه که دین کهن‌تر زیر دین تازه‌تر قرار دارد.