اروتیک هدیه

هدیا مردمی با زبان‌های کوشی‌تبار در جنوب‌مرکزی اتیوپی هستند که در ارتفاعات غرب دره ریفت و در اطراف شهر هوسانا متمرکزند. زبان آنان، هدیایی، به شاخه کوشی شرقی ارتفاعات (Highland East Cushitic) تعلق دارد: خوشه‌ای فشرده که سیدامو، کامباتا و آلابا را نیز دربر می‌گیرد، زبان‌هایی که همسایگانی به آن‌ها سخن می‌گویند و هدیاها قرن‌ها با آنان تجارت، وصلت و گاه نزاع مرزی داشته‌اند. نام «هدیا» امروز شامل آنچه زمانی فدراسیونی سست‌تر از گروه‌های خویشاوند بود می‌شود؛ تقسیمات فرعی چون لیمو، سورو، شاشوگو و بادواچو همچنان نشانه‌های معناداری از تبار و محل‌اند، هرچند هویت مشترک هدیایی در طول سده گذشته سخت‌تر شده است.

حافظه سیاسی آنان به سلطنت وسیطه هدیا می‌رسد، واحدی سیاسی مسلمان که از حدود سده سیزدهم به بعد در وقایع‌نامه‌های اتیوپیایی و عربی برجسته است. این سلطنت وزنه‌ای جدی در برابر پادشاهی‌های مسیحی ارتفاعات بود: ثروتمند، توانمند نظامی، و منبع برده و خراجی که امپراتوران سلیمانی بارها کوشیدند آن را مطیع سازند. سلطنت زیر فشار جنگ‌های سده شانزدهم و پس از آن گسترش اورومو از هم پاشید؛ گسترشی که جوامع هدیا را در محدوده‌ای بسیار گسترده‌تر از امروز پراکنده کرد. وطن نسبتاً فشرده هدیاهای امروز بازمانده آن جابه‌جایی است، نه قلمرو اولیه‌شان.

اسلام همچنان وابستگی غالب است و از دو دین سازمان‌یافته در سرزمین هدیا قدیمی‌تر است، هرچند مسیحیت پروتستان از سده بیستم، به‌ویژه از طریق هیئت‌های مبلغان نروژی و آمریکایی، نفوذ قابل توجهی یافته است؛ مسیحیت ارتدکس حضور دارد اما کم‌رنگ‌تر است. زندگی دینی در کنار لایه نهادی بومی‌ای قرار دارد که کاملاً جایگزین نشده است، به‌ویژه مجموعه آیینی fandaano، چرخه‌ای از مراسم که بر محور ensete می‌چرخد و با برداشت موز کاذب پیوند دارد که رژیم غذایی محلی بر آن استوار است. کشت ensete، بیش از زراعت غلات، تقویم کشاورزی و بافت اقتصاد خانوار را تعیین می‌کند؛ مزرعه هدیایی از گیاهان پهن‌برگی که حیاط را احاطه کرده‌اند شناخته می‌شود.

از نظر اجتماعی، هدیاها از طریق تبارهای پدرتبار سازمان یافته‌اند که بزرگانشان اختلافات را از طریق سنت شورای عرفی میانجیگری می‌کنند؛ این سنت به موازات دولت رسمی اتیوپی عمل می‌کند. هوسانا، مرکز منطقه، به شهری دانشگاهی پررونق و گرهی برای ابراز سیاسی هدیاها در چارچوب فدرال اتیوپی بدل شده است، جایی که ادعاهای داشتن جایگاه اداری متمایز نقطه اصطکاک مکرری بوده است.