اروتیک ایرامبا

ایرامبا به همان اندازه که به نام خودشان شناخته می‌شوند، به نام سرزمینشان نیز شناخته می‌شوند: «ایرامبا» همان فلات است، «آنیلامبا» مردمی‌اند که در آن کشاورزی می‌کنند، و «کینیلامبا» زبانی است که به آن سخن می‌گویند. انگلیسی‌ها بر نام مکان توافق کردند، و از این رو همان نامی است که این گروه بر خود دارد. زادگاه آنان فلات خشک و مرتفع شمال مرکزی تانزانیا در منطقه سینگیدا است، با کیومبوی به عنوان بازار و مرکز اداری، و دریاچه ایاسی در شمال. این سرزمین سنگ گرانیت است: گنبدهای سنگی لخت، خاک نازک، جنگل‌های خاری و بوته‌زار، و یک فصل بارانی در سال، بدون هیچ تضمینی برای رفتار درست آن. سورگوم و ارزن مرواریدی محصولاتی‌اند که سال بد را می‌بخشند، و دام‌ها، یعنی گاو و بز، حساب پس‌انداز آنان‌اند. این ترکیب، یعنی غله مقاوم در برابر خشکی به همراه دامی که بتوان جابه‌جا و فروخت، شکل عملی زندگی ایرامبایی است و نسل‌ها چنین بوده است.

از نظر زبانی، آنان بر لبه‌ای قرار دارند که شایان توجه است. کینیلامبا زبانی بانتویی است، نزدیک به کیریمی زبان نیاتورو در جنوب، و حتی نزدیک‌تر به گفتار ایسانزو در سوی شمالی، جایی که مرز میان این دو بیش از آنکه زبانی باشد سیاسی است. اما اگر کمی به شرق و شمال شرق بروید، همسایگان اصلاً بانتو نیستند: کشاورزان ایراکو که به زبانی کوشیتی سخن می‌گویند، گله‌داران داتوگا که به زبانی نیلی سخن می‌گویند، و هادزا و ساندوی با زبان‌های کلیکی‌شان. کمتر جایی در این قاره وجود دارد که چهار خانواده زبانی بی‌ارتباط در فاصله یک روز سفر از یکدیگر قرار گیرند. ایرامبا گوشه بانتویی این چهارراه را در اختیار دارند، و رفت‌وآمد از روی این مرزها، در تجارت، ازدواج و غارت دام، کهن است.

قرن استعماری با پیشروی اداره آلمانی‌ها به درون سرزمین آغاز شد، سپس حکومت غیرمستقیم بریتانیا آمد که سرکردگان محلی را به رؤسای حقوق‌بگیر تبدیل کرد، تا آنکه تانزانیای مستقل این منصب را در سال 1963 کاملاً لغو کرد. روستاسازی در دهه 1970 خانه‌های پراکنده را در سکونتگاه‌های برنامه‌ریزی‌شده گرد آورد و بیش از آنکه آنچه را مردم می‌کاشتند تغییر دهد، جایی را که در آن زندگی می‌کردند دگرگون کرد. کار تبلیغی لوتری از اوایل قرن بیستم نشانی ماندگار در اینجا بر جای گذاشت، و امروز بیشتر ایرامبا مسیحی‌اند، با کلیساهای لوتری برجسته در کنار کلیساهای کاتولیک و حضور کوچک‌تر مسلمانان. تعهد نسبت به نیاکان و دغدغه همیشگی باران هرگز کاملاً از این تصویر بیرون نرفته است. اگر درباره فصل بد بپرسید، ممکن است در یک نفس هم پاسخی اقلیمی و هم پاسخی اخلاقی بشنوید.