اروتیک پوکومو

پوکومو‌ها کشاورزان رودخانه تانا هستند و این تقریباً تمام جغرافیای آن‌هاست: رشته‌ای از روستاها که در امتداد بلندترین رودخانه کنیا قرار گرفته‌اند، از بخش میانی پایین‌تر از گاریسا تا پایین‌دست در شهرستان رودخانه تانا و سپس تا دلتای کیپینی، جایی که آب سرانجام به اقیانوس هند می‌رسد. تقریباً همه چیز دیگر از همین رشته پیروی می‌کند. همسایگانشان مردمانی متحرک‌اند، اورما با دام‌هایشان و سومالیایی‌ها در آن سوتر، که در سرزمینی خشک به دنبال چراگاه رفت‌وآمد می‌کنند. پوکومو‌ها در دشت سیلابی ماندگار شدند و به جای آن خواندن رودخانه را یاد گرفتند؛ موز، ذرت، برنج و انبه را در گل رسوبی می‌کارند وقتی سیلاب سالانه فروکش می‌کند، با قایق‌های تک‌چوب ماهی می‌گیرند در دریاچه‌های نعلی، و تقویمی کشاورزی را نگه می‌دارند که با آب تنظیم شده، نه با باران. کاری است آرام، بی‌جلوه و شدیداً محلی، و همین باعث شده‌است که در شهرستان خودشان اقلیت باشند، با درکی بسیار دقیق از این‌که سرزمینشان از کجا آغاز و کجا پایان می‌یابد. سدهای بالادست رودخانه تانا از آن زمان سیلابی را که آن تقویم بر پایه‌اش ساخته شده بود هموار کرده‌اند، و دلتا بیش از یک‌بار برای طرح‌های نیشکر و سوخت زیستی روی زمین‌هایی که مردم از پیش در آن کشاورزی می‌کردند، چشم دوخته شده است.

زبان آن‌ها، کیپفوکومو، در شاخه ساباکی زبان‌های بانتو قرار دارد که آن را خویشاوند نزدیک سواحیلی می‌سازد، و در امتداد رودخانه به‌صورت زنجیره‌ای از گویش‌ها جریان دارد، نه یک زبان معیار مرتب و یکدست: گویشوران روستاهای بالادست و گویشوران نزدیک دریا فاصله میان خود را می‌شنوند. همین شکاف شمالی‌جنوبی در دین هم دیده می‌شود. پوکومو‌های بالادست اسلام را از ساحل و از تجارت رودخانه‌ای گرفتند؛ پوکومو‌های پایین‌دست در دهه ۱۸۸۰ میلادی توسط مبلغان متدیست مورد توجه قرار گرفتند و امروز بیشترشان مسیحی‌اند، و از آن زمان کلیساهای کاتولیک و دیگران نیز آمده‌اند. آیین‌های کهن بیشتر ناپدید نشده‌اند تا زیر سطح منتقل شده‌اند، و روشن‌ترین نماد آن‌ها نگادجی است، طبل مقدس گاسا، شورای ریش‌سفیدانی که زمانی اقتدار واقعی را در امتداد آب در دست داشت. نگادجی هرگز برای چشم‌های بی‌توجه در نظر گرفته نشده بود. افسران استعماری در آغاز قرن بیستم آن را گرفتند و اکنون در موزه بریتانیا در لندن قرار دارد، در حالی‌که ریش‌سفیدان پوکومو همچنان خواستار بازگرداندن آن هستند. فشار از سوی جناح دامداران بیش از یک‌بار به خشونت مرگبار انجامیده، که شدیدترین آن کشتارهای دلتا در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ بود. حدود صد هزار نفر در آخرین سرشماری کنیا خود را پوکومو معرفی کردند، رقمی اندک برای جامعه‌ای که مسئله زمینش کل یک شهرستان را شکل می‌دهد.