اروتیک ماندان

ماندان‌ها شهرها را ساختند. در دشتی که بیشتر ملت‌ها به دنبال بیسون بودند، قرن‌ها در روستاهای دائمی با کلبه‌های گنبدی خاکی زندگی کردند که بر تپه‌های مشرف به رودخانه میسوری قرار داشتند، با خندق و حصار چوبی احاطه شده بودند، و زنان در زمین‌های پست پایین‌دست ذرت، لوبیا، کدو و آفتاب‌گردان می‌کاشتند. این زندگی ثابت باعث شد روستاهایشان در نزدیکی دهانه رودخانه‌های Heart و Knife، در محدوده کنونی داکوتای شمالی، به کانون تجارت دشت‌های شمالی تبدیل شود. لاکوتا، شاین، کرو، آسینیبوین و کری با گوشت و پوست می‌آمدند و با ذرت می‌رفتند، و بعدها این داد و ستد اسب‌ها را به سمت شمال و تفنگ‌ها را به سمت جنوب آورد. نام خودشان برای خود Nueta یا Numakiki، یعنی مردم، است.

زبان ماندان زبانی سیوانی است، اما تنها: شاخه‌ای مستقل در این خانواده می‌سازد و با زبان هیداتسا، همسایه نزدیک و شریک بعدی‌شان، متقابلاً فهمیدنی نیست. آخرین گویشور روان در سال 2016 درگذشت و اکنون از طریق کلاس‌ها در کالج قبیله‌ای در New Town و در زبان یادگیرندگان باقی مانده است. جامعه مادرتبار است و بر پایه تیره‌ها سازمان یافته است. دین سنتی بر بسته‌های مقدس و Okipa متمرکز بود، آیینی چهاروزه در تابستان که آفرینش و سیل بزرگ را بازآفرینی می‌کرد. در قلب هر روستا ستونی از چوب سدر درون حصار کوچک چوبی قرار داشت، زیارتگاه Lone Man که گفته می‌شد دیوار را ساخته و مردم را از آب بالاآمده نجات داده است. جوانان در Okipa روزه می‌گرفتند و از قلاب‌هایی که از پوستشان می‌گذشت آویزان می‌شدند، آیینی که وقتی جورج کاتلین در سال 1832 آن را نقاشی کرد او را آشفته کرد و مأموران فدرال تا دهه 1890 سرکوبش کردند.

تاریخ آنان بر محور بیماری می‌چرخد. آبله در سال 1781 حدود نُه روستا را به دو روستا تقلیل داد. لوئیس و کلارک در سال‌های 1804 و 1805 در کنار همین دو روستا زمستان گذراندند و رئیس شیهیکه به شرق رفت تا با جفرسون دیدار کند. سپس همه‌گیری 1837 از رودخانه به سمت بالا آمد، با قایق بخاری یک شرکت تجارت پوست، و حدود نُه نفر از هر ده نفر را کشت؛ رئیس دوم، فور بیرز که کاتلین و کارل بودمر نقاشی‌اش کردند، در حالی درگذشت که سفیدپوستانی را که با آنان دوست شده بود نفرین می‌کرد. شاید حدود 125 نفر از ماندان‌ها جان سالم به در بردند. آنان در سال 1845 در Like-a-Fishhook Village با هیداتسا ادغام شدند، آریکارا در سال 1862 پیوست، و این سه قبیله به Fort Berthold Reservation و سپس به MHA Nation تبدیل شدند. در سال 1953 سد Garrison Dam کرانه‌های رودخانه را که مزارع، شهرها و گورستان‌هایشان در آن بود زیر دریاچه Lake Sakakawea غرق کرد و خانواده‌ها را به ارتفاعات پراکند. از آن زمان، رونق نفت Bakken پول و آشفتگی را به یک اندازه آورده است. هویت ماندان امروز انتخاب‌شده و با تلاش حفظ می‌شود: نامی که نگه داشته شده، آیینی که بازسازی شده، و زبانی که کلاس به کلاس دوباره آموخته می‌شود.