اروتیک کونسو

کونسو‌ها در فلات سنگلاخی در ارتفاعات جنوبی اتیوپی زندگی می‌کنند، میان دریاچه‌های دره ریفت و دشت‌های پست که به سوی کنیا سرازیر می‌شوند. آنچه بیش از همه به آن شناخته می‌شوند، کاری است که با خود زمین کرده‌اند: قرن‌ها تراس‌بندی با سنگ خشک، شهرک‌های دیوارکشیده روی تپه‌ها و نظام کشت مخلوط فشرده که خاک نازک و فرسایشی را به چشم‌اندازی کشاورزی و پویا بدل کرد. یونسکو در سال ۲۰۱۱ این چشم‌انداز فرهنگی را در فهرست میراث جهانی ثبت کرد، اما تراس‌ها میراث نیستند: هنوز نگهداری می‌شوند، هنوز کشت می‌شوند و پس از باران‌ها دوباره ساخته می‌شوند.

زبان آن‌ها که کونسو (یا Af-Konso) نیز نامیده می‌شود، به شاخه Lowland East Cushitic از خانواده آفرواسیایی تعلق دارد و از نزدیکان زبان اورومو و کمی دورتر از سومالیایی است. شمار گویشوران آن چند صد هزار نفر است و این زبان، با وجود فشار اورومو و امهری از مناطق همسایه، جایگاه خود را حفظ کرده است. جامعه کونسو از طریق نظام طبقه‌بندی نسلی سازمان می‌یابد؛ شکلی ویژه از سیاست گروه‌های سنی در منطقه که در آن مردان از مراتب رتبه‌بندی‌شده‌ای می‌گذرند که به منصب عمومی، مسئولیت آیینی و حق سخن گفتن در شورا پیوند خورده است. تصمیم‌ها درباره زمین، اختلاف و آیین از این مراتب می‌گذرند، نه از طریق رؤسای موروثی.

شهرک‌های دیوارکشیده (paletas در زبان خودشان) فشرده ساخته شده‌اند، با کوچه‌های باریک میان خانه‌های به هم چسبیده و میدان‌های عمومی مرکزی که جامعه در آن گرد هم می‌آید. در این میدان‌ها daga-hela قرار دارد، سنگ‌های بزرگی که برای نشانه‌گذاری گذر چرخه‌های نسلی برپا شده‌اند، و همچنین نشانه‌های چوبی حک‌شده گور که به waka معروف‌اند: پیکره‌هایی انسان‌واره که روی گور مردان برجسته کاشته می‌شوند و اغلب پیکره‌های کوچک‌تری که زنان و دشمنان شکست‌خورده را نشان می‌دهند، آن‌ها را احاطه کرده‌اند. waka از شناخته‌شده‌ترین اشیای فرهنگ مادی شرق آفریقاست، هرچند بیشتر آن‌ها اکنون در خارج از منطقه کونسو در موزه‌ها قرار دارند، نه روی گورها.

از نظر دینی، عمل کونسو از دیرباز بر خدای آسمان Waaqa متمرکز بوده، در کنار تکریم نیاکان و متخصصان آیینی که به تیره‌ها و تبارهای مشخصی پیوند دارند. مسیحیت و اسلام، به‌ویژه از راه آموزش و تجارت، نفوذ کرده‌اند، اما تقویم آیینی بومی، که به سال کشاورزی و درجات نسلی گره خورده، همچنان چارچوبی است که بیشتر مردم بر اساس آن زندگی می‌کنند. کونسوها بقایای منزوی نیستند؛ آن‌ها جامعه‌ای فعال‌اند که عامدانه و برای مدتی طولانی، خود را پیرامون تکه‌ای از زمین دشوار سازمان داده‌اند.