اروتیک سورما

سورما در واقع یک قوم واحد نیستند، بلکه مجموعه‌ای از جوامع مرتبط با یکدیگرند: مورسی، میئن، سوری (که گاهی چای و تیرما نیز نامیده می‌شوند)، و کیچپو. این جوامع در امتداد پایین‌دست دره اومو در جنوب غربی اتیوپی و در آن سوی مرز، در تپه‌های جنوب سودان، پراکنده‌اند. آنان به زبان‌های سورمایی سخن می‌گویند که در خانواده گسترده‌تر زبان‌های نیلی-صحرایی جای دارند و همین امر آنان را از نظر زبانی از اقوام کوشی و سامی متمایز می‌کند که بیشتر اتیوپی را در اختیار دارند. شرایط جغرافیایی همه‌چیز را شکل می‌دهد: ساوانای خشک و مرتع‌های رودخانه‌ای در کنار اومو، دشت‌های مالاریاخیز، و تقویم کشاورزی بلندی که حول محور سورگوم و دام‌هایی می‌چرخد که به‌عنوان پول، مهریه و میراث متحرک عمل می‌کنند.

دام، محور سازمان‌دهنده زندگی سورماست. جایگاه یک مرد جوان، توانایی ازدواج او و جایگاهش در نظام گروه‌های سنی، همگی از طریق گله سنجیده می‌شوند. بهای عروس به ده‌ها رأس گاو می‌رسد که طی سال‌ها پرداخت می‌شود. مبارزات چوب‌بازی معروف دونگا، یعنی نبردهای تک‌به‌تک طولانی با چوب‌دستی‌های چوبی دومتری که اغلب در هفته‌های پس از برداشت محصول انجام می‌شود، تا حدی نمایش خواستگاری‌اند و تا حدی راهی برای تعیین رتبه میان روستاها بدون تشدید به سلاح گرم، که منطقه از آن فراوان دارد. زخم‌نگاری بدن، نقاشی بدن با گل‌های رسی محلی مخلوط با آب، و صفحه‌های لبی که زنان مورسی و برخی زنان سوری به لب می‌گذارند، بخشی از همان دستور زبان بیانی‌اند؛ آنها لباس نمایشی نیستند و برای بیگانگان انجام نمی‌شوند، هرچند گردشگری عکاسی برای بیگانگان، پیچیدگی ناخوشایندی در دوران مدرن پدید آورده است.

دین به معنای کهن‌تر همچنان به‌طور گسترده رایج است: یک خالق به نام توم در میان سوری‌ها، ارواح نیاکان، و متخصصان آیینی که به باران، بیماری و چرخه فصلی گله‌ها رسیدگی می‌کنند. مبلغان مسیحی، هم ارتدوکس و هم انجیلی، نفوذهایی به دست آورده‌اند، به‌ویژه میان میئن‌ها، اما جهان‌شناسی سنتی به اندازه‌ای که در بیشتر ارتفاعات اتیوپی کنار گذاشته شده، کنار گذاشته نشده است. تاریخ قرن بیستم چندان مهربان نبوده است: دوران درگ، سرزمین‌های پست را به جنگ‌های اتیوپی کشاند، جابه‌جایی پناهندگان از مرز سودان تقریباً همواره ادامه داشته، و سد گیبه سوم در بالادست اومو، سیلاب‌های فصلی را که کشاورزی دشت به آنها وابسته بود دگرگون کرده است. سورما تفنگ‌های کلاشینکف، مدارس دولتی و درمانگاه‌های سازمان‌های کمک‌رسان را پذیرفته‌اند، بی‌آنکه ساختار اجتماعی زیربنایی را از هم بپاشند؛ ساختاری که همچنان بر محور دام، سن و روستا سازمان یافته است.