اروتیک کیست‌ها

کیست‌ها چچنی‌هایی هستند که خانواده‌هایشان خیلی بیشتر از یک قرن است در سمت گرجستانی قفقاز زندگی می‌کنند. در این مدت آنان بخشی از گرجستان شدند بی‌آنکه چچنی بودن را از دست بدهند. خانه‌شان درهٔ پانکیسی در کاختی است، دره‌ای باریک در بالادست رود آلازانی. روستاهایی مانند دویسی، جوکولو، بیرکیانی و اومالو زیر تیغه‌هایی قرار دارند که گرجستان را از چچنستان و از ارتفاعات توشتی جدا می‌کنند. نیاکانشان در قرن نوزدهم از فراز آن کوه‌ها به جنوب آمدند، بسیاری از آنان در جریان جنگ طولانی روسیه برای شمال قفقاز. این نام کهن‌تر از خود جماعت است. نویسندگان گرجی سده‌های میانه واژهٔ کیست را به‌طور کلی برای کوهستان‌نشینان ناخی در شمال خود به کار می‌بردند و تنها بعدها این نام به این گروه چسبید.

آنان در خانه به زبان چچنی سخن می‌گویند، زبانی ناخی از خانوادهٔ زبان‌های قفقازی شمال‌شرقی، به گونه‌ای محلی که تماس با زبان گرجی به آن شکل داده است. تقریباً همه به گرجی نیز سخن می‌گویند و نام‌های خانوادگی پسوند گرجی شویلی را دارند: مارگوشویلی، خانگوشویلی، باتیراشویلی. خویشاوندی همچنان از طریق تیپ، یعنی طایفهٔ پدرتباری، سامان می‌یابد و شورای ریش‌سفیدان در حل‌وفصل اختلاف‌ها و تعامل با دولت نقشی واقعی دارد.

کیست‌ها مسلمان سنی‌اند و زندگی دینی کهن‌تر دره صوفیانه است. ریشهٔ آن در طریقت قادریه است که کونتا حاجی کیشیف در قرن نوزدهم در میان چچنی‌ها رواج داد. ذکر جهری، حلقه‌ای از دعای آهنگین همراه با گام‌برداری موزون، هنوز در پانکیسی برگزار می‌شود. برخلاف معمول منطقه، زنان مجالس ذکر خاص خود را برگزار می‌کنند و گروهی از زنان دویسی بسیار فراتر از دره شناخته شده است.

دهه‌های اخیر برای آوازهٔ دره دشوار بوده است. در جریان جنگ دوم چچن پناهجویانی از چچنستان وارد شدند و روسیه گرجستان را به پناه دادن به جنگجویان در آنجا متهم کرد. در سال 2002 نیروهای گرجی وارد پانکیسی شدند و هم‌زمان ایالات متحده آموزش نیروهای گرجی را آغاز کرد. در دههٔ 2010 جوان‌ترهایی که به آموزه‌های سلفی گرایش یافته بودند عمل صوفیانهٔ ریش‌سفیدان را به چالش کشیدند، و شمار اندکی از مردان محلی برای جنگیدن به سوریه رفتند، که دره را دوباره به اخبار بین‌المللی کشاند. زندگی روزمره آرام‌تر از آن است که این پوشش خبری نشان می‌دهد: دامداری، مهمان‌خانه‌های خانوادگی، کارگاه‌های نمدمالی که زنان اداره می‌کنند، و گردشگری کوچکی که بر مهمان‌نوازی و کوه‌های پیرامون آن بنا شده است.