اروتیک خوشوت‌ها

خوشوت‌ها یکی از چهار قبیلهٔ اویرات، یعنی مغول‌های غربی، هستند و تنها قومی که شاهزادگانش می‌توانستند ادعایی داشته باشند که دیگران نداشتند: تبار از حسر، برادر کوچک‌تر چنگیزخان. در میان اشراف اویرات این موضوع اهمیت فراوان داشت. این امر به خوشوت‌ها حق تقدمی می‌داد که خاندان‌های چورس و تورغوت ناچار بودند با آن کنار بیایند، و تا حدی توضیح می‌دهد که چرا قبیله‌ای با اندازهٔ متوسط بارها در رأس ائتلاف‌ها قرار گرفت. خود این نام معمولاً به معنای پیشاهنگ خوانده می‌شود، برگرفته از دستهٔ سواران که پیش از ارتش فرستاده می‌شدند.

سرزمین اصلی ایشان جونگاریا بود، اما یک تصمیم در سدهٔ هفدهم آنان را میان چهار جهان سیاسی پراکنده کرد. در دههٔ 1630 گوشی‌خان آنان را به سوی جنوب و شرق به مراتع اطراف کوکونور راند، دریاچهٔ شور بزرگی که اکنون در چینگهای قرار دارد، و از آن پایگاه بلند و سرد در جنگ داخلی تبت مداخله کرد. تا سال 1642 حاکمان تسانگ را شکست داده و اقتدار دنیوی بر تبت را به دالایی‌لامای پنجم واگذار کرد و عنوان پادشاهی و ارتش را برای خود نگه داشت. این ترتیب تا سال 1717 برقرار بود، زمانی که سواره‌نظام جونگار لاسا را گرفت و آخرین خان خوشوت را در آنجا کشت. قیام خوشوت‌ها علیه چینگ در کوکونور در سال 1723 رخ داد و سال بعد با سازمان‌دهی مجدد بازماندگان در قالب پرچم‌ها تحت نظارت منچو پایان یافت. نسل ایشان که به «دِد مغول» یا «مغول‌های بالایی» شناخته می‌شوند، هنوز در چینگهای دامداری می‌کنند، جایی که قرن‌ها زندگی در کنار تبتی‌های امدو سبب شده خانواده‌های بسیاری سه‌زبانه باشند و بخش عمدهٔ فرهنگ مادی‌شان در شیوهٔ برش و دوخت تبتی باشد. برخی دیگر از خوشوت‌ها به صحرای آلشا در مغولستان درونی، به باین‌گولین در سین‌کیانگ و به ولگا رفتند، جایی که یکی از شاخه‌های کالموک‌ها را تشکیل می‌دهند و اشرافشان معبد خوشیوتوفسکی را ساختند، یک خورول بودایی که نمای آن با رواقی ستون‌دار به سبک امپراتوری روسیه ساخته شده، برای بزرگداشت خدمات کالموک‌ها در برابر ناپلئون. آنان به زبان اویراتی سخن می‌گویند، زبانی مغولی که به خالخا آن‌قدر نزدیک است که درباره‌اش اختلاف‌نظر وجود دارد، و آن‌قدر متمایز است که خط خاص خود را داشته باشد: خط روشن که در سال 1648 توسط زایا پاندیتا ابداع شد، او نیز پسر یک اشراف خوشوت بود که به‌جای فرد دیگری به تبت فرستاده شد تا تحصیل کند. بودایی‌گری ایشان گلوگ است و بی‌پروا، و بر روی سنت‌های کهن‌تر استپی قرار گرفته است: توده‌های سنگ روی گذرگاه‌ها، نذورات به آتش، و لامایی که برای تعیین زمان کوچ مشورت می‌شود.