اروتیک جدواق

هرگاه از یک سومالیایی اهل دشت‌های اطراف جیجیگا بپرسید که کیست، پاسخ اغلب به‌جای نام یک مکان، به شکل زنجیره‌ای خوانده‌شده از نیاکان مردانه می‌آید. جیدواق یکی از همین زنجیره‌هاست: تباری که نسب خود را از شاخه آبسامه دارود، یکی از خانواده‌های بزرگ قبیله‌ای سومالی، دنبال می‌کند. عضویت از راه خط مردانه منتقل می‌شود و بیشتر در حافظه زنده است تا بر کاغذ. با این حال، دانستن جایگاه خود در شجره‌نامه تعیین می‌کند که ریش‌سفیدان چه کسی به نمایندگی از شما سخن بگویند و در صورت گران‌شدن یک اختلاف، هزینه آن را چه کسانی با شما تقسیم کنند.

سرزمین اصلی آنان منطقه فافان در ناحیه سومالی اتیوپی است که مرکز آن جیجیگا، مرکز این ناحیه، قرار دارد. این سرزمینی باز است که در آن دامداری و کشاورزی با هم همپوشانی دارند. خانواده‌ها شتر، گاو، گوسفند و بز نگه می‌دارند و بسیاری از آنان با بارش باران، سورگوم و ذرت نیز می‌کارند. جیجیگا به شهری پررونق برای تجارت در جاده‌ای تبدیل شده که به هرگیسا و بندر بربره در آن سوی آن می‌رسد. امروز بسیاری از خانوارهای جیدواق هر دو جهان را در اختیار دارند: دام‌هایشان در مرتع‌اند و خویشاوندانشان در شهر مغازه می‌چرخانند.

آنان به زبان سومالی سخن می‌گویند، زبانی کوشی از خانواده آفروآسیایی. این امر آنان را در یک جامعه زبانی با سومالیایی‌های سومالی، جیبوتی و کنیا قرار می‌دهد، در حالی که زبان اورومو، زبان کوشی خویشاوند، درست در غرب آنان رایج است. اسلام سنی روال روزمره را شکل می‌دهد: وقت‌های نماز، روزه ماه رمضان، آموزش قرآن به کودکان، و عروسی‌ها و صلح‌هایی که مردان دینی و ریش‌سفیدان قبیله را در یک گردهمایی کنار هم می‌آورند. اختلافات همچنان معمولاً از طریق xeer، حقوق عرفی سومالی، حل می‌شوند که بر اساس آن غرامت میان تبارها مذاکره می‌شود و نه اینکه به افراد واگذار شود.

تاریخ بر این سرزمین فشار سنگینی وارد کرده است. گسترش اتیوپی از هرر در اواخر قرن نوزدهم دشت‌های جیجیگا را زیر حکومت امپراتوری درآورد و معاهدات مرزی با قدرت‌های استعماری، مراتع سومالیایی‌ها را دو تکه کرد. جنگ اوگادن در سال‌های 1977 و 1978 بر سر همین سرزمین درگرفت و جیجیگا پیش از آنکه نیروهای اتیوپی دوباره آن را پس بگیرند، چند بار دست به دست شد. هنگامی که نظام فدرال اتیوپی در دهه 1990 ناحیه سومالی را پدید آورد، جیجیگا مرکز آن شد و سرزمین اصلی جیدواق را در قلب سیاست منطقه‌ای قرار داد.

از میان تبارهای این قبیله، بارتیره در حافظه محلی جایگاه ویژه‌ای دارد، به‌واسطه گاراد ویل وال، فرمانروای منطقه جیجیگا که معماها و آزمون‌های هوش او هنوز به‌صورت قصه‌های عامیانه‌ای که برای کودکان سومالی گفته می‌شود، دهان‌به‌دهان می‌گردد.