اروتیک ایولمدن

ایوِلِّمِدان (Iwellemmedan) کنفدراسیونی از توارگ است، و واژهٔ کلیدی اینجا «کنفدراسیون» است: آنچه آنان را مشخص می‌کند بیش از آنکه سرزمینی با مرزهای معین باشد، نظمی سیاسی است که از چند امپراتوری پیرامونش جان به در برد. اشراف، عشایر رمه‌دار وابسته، خاندان‌های روحانی و صنعتگران آهنگر به آمنوکال (amenokal) پیوند داشتند که اقتدارش در سراسر آزاوگ (Azawagh)، دره‌ای رودخانه‌ای و فسیلی که از صحرا به سوی نیجر فرود می‌آید، جریان داشت. از سدهٔ هجدهم آنان قدرت غالب بر جناح شمالی میانهٔ نیجر بودند، به شهرهای کنار رود مالیات می‌بستند، کاروان‌ها را همراهی و غارت می‌کردند، و بر سر زمین با خلافت سوکوتو (Sokoto Caliphate) در جنوب و با توارگ رقیب در شمال رقابت می‌کردند. یک نزاع جانشینی در آغاز سدهٔ نوزدهم آنان را به دو نیم تقسیم کرد و این دو نیم تقسیم‌شده ماندند: کل اتارام (Kel Ataram)، یعنی غربی‌ها، در اطراف منکا (Ménaka) در آنچه امروز مالی است، و کل دنگ (Kel Denneg)، یعنی شرقی‌ها، در اطراف تاهوآ (Tahoua) و حوضهٔ آزاوگ در نیجر. هر دو گروه نام را حفظ کردند، نامی که بیگانگان آن را به شیوه‌های گوناگون نوشته‌اند، از جمله Iullemmeden و Awlimmiden و نیم دوجین صورت دیگر.

زبان آنان تَوَلَّمّات تَمَجَق (Tawallammat Tamajaq) است، گونه‌ای جنوبی از زبان بربری توارگی. این نام مرز را نشان می‌دهد: جایی که توارگ هقار Tamahaq می‌گویند، ایوِلِّمِدان‌ها Tamajaq می‌گویند، و گویشوران با همین تلفظ یکدیگر را جای می‌دهند، همان‌گونه که آدم لهجه‌ای را از سه شهرستان آن‌سوتر تشخیص می‌دهد. خط کهن، تیفیناغ (Tifinagh)، هرگز خط اداره نبود، با این همه بازمانده است: بر سنگ‌ها، روی نقره‌کاری، و در پیام‌هایی که میان مردم رد و بدل می‌شد. همهٔ کسانی که زیر این کنفدراسیون بودند به زبان بربری سخن نمی‌گفتند: ایداکساهاک (Idaksahak)، که قرن‌ها موکل ایوِلِّمِدان بودند، به تَدَکساهَک (Tadaksahak) سخن می‌گویند که دستور زبان سنغای (Songhay) را بر واژگانی عمدتاً بربری اعمال می‌کند. اسلام اینجا سنی و مالکی است، که خاندان‌های روحانی به نام اینسلمن (ineslemen) آن را آموزش می‌دهند و درباره‌اش داوری می‌کنند، و در کنار باورهای روحانی کهن‌تر و نظم اجتماعی‌ای قرار دارد که در آن مردان از نوجوانی با تاغلموست (tagelmust) نقاب می‌زنند و زنان نمی‌زنند، زنان ویولن امزاد (imzad) و بخش بزرگی از شعر را نگه می‌دارند، و نسب اشراف اغلب از طریق مادر محاسبه می‌شد. قدرت کنفدرال به شدت پایان یافت: در سال ۱۹۱۶ فیرهون اگ آلینسار (Firhoun ag Alinsar)، آمنوکال کل اتارام، در برابر مصادرهٔ آذوقه توسط فرانسوی‌ها در منکا شورید و در همان سال شکار و کشته شد. خشکسالی در دههٔ ۱۹۷۰ و بار دیگر در دههٔ ۱۹۸۰ گله‌هایی را که بقیهٔ نظام را می‌گرداند از میان برد. از سال ۱۹۹۰ به این سو، ایوِلِّمِدان‌ها در دو سوی مرز مالی و نیجر شورش‌ها و درگیری‌های مسلحانهٔ مکرر را تجربه کرده‌اند، و سرزمین منکا از خطرناک‌ترین زمین‌های ساحل بوده است. خانوارها اکنون از اردوگاه‌های آزاوگ تا نیامی (Niamey)، باماکو (Bamako) و بازارهای کار الجزایر و لیبی کشیده شده‌اند و با تلفن و حواله‌های پولی به هم پیوسته‌اند.