اروتیک ترک‌های ایلی

ترک‌های ایلی بیش از هر طبقه‌بندی رسمی، از راه شیوه سخن گفتن کنار هم نگه داشته می‌شوند. در دره ایلی در شمال سین‌کیانگ، جایی که رودخانه از چین به سوی قزاقستان به سمت غرب جریان دارد و میان رشته‌کوه‌های تیان‌شان قرار گرفته، جامعه‌ای کوچک هست که به سادگی با نام ترک شناخته می‌شود. آنان به زبانی خاص خود سخن می‌گویند که زبان‌شناسان آن را Ili Turki می‌نامند. دولت چین در سرشماری‌اش ایشان را قومی جدا به شمار نمی‌آورد. روی کاغذ در ملیت‌های بزرگ‌تر ادغام شده‌اند، بنابراین این گروه تقریباً تماماً از راه حافظه، خانواده و خود زبان پایدار می‌ماند.

زبان Ili Turki به شاخه قارلوقی زبان‌های ترکی تعلق دارد، همان شاخه‌ای که ازبکی و اویغوری به آن تعلق دارند، و سخنگویان هر یک از این دو زبان بخش زیادی از آن را آشنا خواهند یافت. آنچه آن را متمایز می‌کند محیط آن است. ایلی سرزمین قزاق‌هاست و به‌عنوان ناحیه خودمختار قزاق ایلی اداره می‌شود، و قزاقی به شاخه ترکی دیگری یعنی شاخه قیپچاقی تعلق دارد. Ili Turki نسل‌هاست در این مدار زیسته و این را نشان می‌دهد. زندگی روزمره در این دره به زبان‌های اویغوری، قزاقی و ماندارین می‌گذرد و زبانی که هیچ جایگاه رسمی ندارد باید با هر سه رقابت کند.

روایت ترک‌های ایلی درباره منشأ خود به سوی غرب اشاره دارد، به دره فرغانه، حوضه کشاورزی پرجمعیتی که اکنون میان ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان تقسیم شده است. این داستان با الگویی دیرینه سازگار است. طی قرن‌ها بازرگانان، کشاورزان و پیشه‌وران شهرهای فرغانه از مسیرهای ورود به سین‌کیانگ می‌گذشتند و برخی از آنان ماندگار شدند. ترک‌های ایلی این منشأ را به‌صورت تاریخ شفاهی نگه می‌دارند، نه به‌صورت شجره‌نامه مکتوب. بر پایه روایت خودشان، همین است که آنان را از اویغورها و قزاق‌های اطرافشان جدا می‌کند.

مانند همسایگان ترک خود، ترک‌های ایلی مسلمان سنی هستند و ایمان به‌طور سنتی ریتم سال و زندگی را تعیین کرده است: روزه ماه رمضان، دو جشن عید یعنی عید فطر و عید قربان، و آیین‌هایی که گرد تولد، ازدواج و مرگ را فرا گرفته‌اند. در سین‌کیانگ امروز دولت به‌شدت عبادت عمومی را محدود می‌کند و بخش بزرگی از این زندگی به درون خانه و خانواده رفته است. برای گروهی به این کوچکی، خانواده همچنین جایی است که زبان بسته به اینکه والدین با فرزندان خود به آن سخن بگویند، پایدار می‌ماند یا رو به زوال می‌رود.