اروتیک گلائوها

گلائوها از کهن‌ترین مردمان شناخته‌شده در منطقه کنونی گویژو هستند و احتمالاً از اعقاب لیائوها به شمار می‌آیند؛ وقایع‌نامه‌های چینی ثبت می‌کنند که آنان بیش از دو هزار سال پیش در تپه‌های جنوب‌غربی سکونت داشتند. امروزه شمار آنان اندکی بیش از پانصد هزار نفر است که در مناطق کارستی گویژو پراکنده‌اند، در جیب‌هایی که اغلب فاصله‌ای به اندازه یک دره یا یک خط‌الراس با جمعیت‌های بزرگ‌تر هان، میائو و یی اطراف خود دارند. این پراکندگی اتفاقی نیست. تقریباً همه چیز را درباره چگونگی بقای گلائوها به‌عنوان یک قوم قابل‌شناسایی شکل می‌دهد: در تکه‌هایی پراکنده، از راه درهم‌آمیزی در مرزها، و با چسبیدن به چند ویژگی تعیین‌کننده و رها کردن دیگران.

زبان روشن‌ترین نمونه است. گلائو به شاخه کرا از خانواده کرا-دای تعلق دارد؛ شاخه‌ای کوچک با ظاهری کهن که سایر اعضای آن (لاچی، بویانگ، پوبیائو) در جوامع کوچک پراکنده در مرزهای چین و ویتنام همچنان پایدار مانده‌اند. زبان‌شناسان شاخه کرا را یکی از کلیدهای بازسازی شکل اولیه کرا-دای می‌دانند، پیش از آن‌که تایی و لائوسی به سمت جنوب گسترش یابند. واقعیت دشوار برای خود گلائوها این است که زبانشان به‌شدت رو به افول است: بیشتر گلائوهای قومی اکنون ماندارین جنوب‌غربی، میائو یا یی را به‌عنوان زبان اول خود صحبت می‌کنند و گویشوران روان گلائو در شمار اندکی روستا متمرکزند و تعدادشان به چند هزار نفر می‌رسد. گویش‌های باقی‌مانده چنان از هم دورند که گویشوران روستاهای مختلف اغلب یکدیگر را نمی‌فهمند.

زندگی دینی لایه‌لایه است و تک‌ساحتی نیست. آیین‌های مردمی، از جمله پرستش نیاکان، ارواح خانگی و ارواح نگهبان، و متخصصان مناسک که به بیماری، عروسی و تشییع جنازه می‌پردازند، زیر لایه‌ای از آیین تائوئیسم و بودیسم قرار دارند که طی قرن‌ها تماس با همسایگان هان جذب شده است. مشخص‌ترین رسم باقی‌مانده چیوی جیه است، یعنی جشن خوردن غلات تازه، که در ماه قمری هفتم یا هشتم، هنگامی که نخستین خوشه‌های برنج می‌رسند، برگزار می‌شود: غلات تازه به نیاکان و به سگ‌ها پیشکش می‌شود، بر پایه این باور کهن که سگ‌ها در آغاز برنج را به انسان‌ها آورده‌اند. سیاه‌کردن دندان که زمانی در میان زنان گلائو به‌عنوان نشانه بلوغ و زیبایی رایج بود، طی دو نسل گذشته عملاً از میان رفته است.

آنچه باقی مانده قومی است که کمتر با فرهنگی یکپارچه تعریف می‌شود و بیشتر با پایداری طولانی و سرسخت در همان تپه‌ها، زیر فشار پیوسته همسایگان بزرگ‌تر، و نگه‌داشتن زبانی رو به زوال و تقویمی از آیین‌ها که هنوز آنان را از روستاهای آن‌سوی خط‌الراس بعدی متمایز می‌کند.