اروتیک ایاک‌ها

ایاک‌ها مردمی کوچک‌اند که در لولای میان دو جهان جای دارند. سرزمین ایشان دلتای رودخانهٔ کوپر در کرانهٔ خلیج آلاسکا است، پهنه‌ای از گل‌آبرفت‌ها، آب‌راه‌ها و جزیره‌های سدی در شرق خلیج پرنس ویلیام. همسایگان ایشان از هر سو بزرگ‌تر و بهتر مستندشده بودند: تلینگیت‌ها در امتداد ساحل به سمت جنوب‌شرق، چوگاچ سوگپیاک‌ها آن‌سوی آب به سمت غرب، و آتنا آتاباسکن‌ها در بالادست رودخانه در درون سرزمین. بیگانگان مدت‌ها می‌پنداشتند که ایاک‌ها گونه‌ای محلی از یکی از این سه قوم‌اند. چنین نیست، و روشن‌ترین دلیل آن زبان است. زبان ایاک زبانی آتاباسکنی نیست، بلکه خواهرِ کلِ خانوادهٔ آتاباسکنی است، شاخه‌ای جداگانه از نا-دنه. چند صد نفر که بر یک دلتای رودخانه زندگی می‌کردند، گسستی زبانی به ژرفای گسستی را در خود داشتند که در جاهای دیگر خانواده‌های زبانی کامل را از هم جدا می‌کند. ایشان خود را dAXunhyuu می‌نامند، یعنی «مردم». نام ایاک از محل یک روستا برآمده و از راه همسایگان سوگپیاکشان به ایشان رسیده است.

زندگی اجتماعی بر پایهٔ دو نیمه‌قبیلهٔ مادرتبار، کلاغ و عقاب، می‌گشت، با ازدواج میان دو نیمه و تعهداتی نسبت به نیمهٔ مقابل که در مراسم خاک‌سپاری و پوتلاچ ادا می‌شد، الگویی که با تلینگیت‌ها مشترک است. ماهی سالمون تقویم را تعیین می‌کرد، و کوچ سالمون‌ها در رودخانهٔ کوپر از پرحجم‌ترین کوچ‌های سالمون در این ساحل است. قرن بیستم به شکل راه‌آهن از راه رسید: کوردووا در دههٔ نخست قرن بیستم طراحی شد تا پایانهٔ دریایی برای مسِ حمل‌شده از معادن کنیکات باشد، پس از آن کارخانه‌های کنسروسازی آمدند، و روستای ایاک در کنار دریاچه در شهری پررونق که بر روی آن ساخته شد بلعیده شد. بیماری، آوارگی و ازدواج‌های بین‌قومی بقیهٔ کار را کردند. ماری اسمیت جونز که عنوان رئیس سنتی را داشت، آخرین کسی بود که با زبان ایاک بزرگ شده بود؛ او در سال 2008 درگذشت. آنچه به‌آسانی نادیده گرفته می‌شود، و مردم ایاک بارها بر آن تأکید می‌کنند، این است که زبان به خواب رفت اما مردم به خواب نرفتند. دهه‌ها مستندسازی به دست زبان‌شناس مایکل کراوس دستور زبان، فرهنگ لغت و ضبط‌هایی را فراهم آورد، و این مواد اکنون برای آموزش دوبارهٔ زبان به کار می‌روند، در کارگاه‌هایی در کوردووا و به دست زبان‌آموزانی که تنها از راه بایگانی به آن رسیده‌اند. نشت نفت کشتی اکسون والدز در سال 1989 خلیج پرنس ویلیام را آلوده کرد و صید شاه‌ماهی را از هم پاشاند که هرگز به‌طور کامل به حال پیشین بازنگشته است، و این برای مردمی که در دلتا زندگی می‌کنند پانوشتی زیست‌محیطی نیست، بلکه خودِ اصل ماجراست. روستای بومی ایاک قبیله‌ای به‌رسمیت‌شناخته‌شده در سطح فدرال است، کوردووا هنوز شهری ماهیگیری است، و دلتا همچنان نقطهٔ مرجع است.