اروتیک ایورا

ایوراها مردم آب شور ساحل سیدنی‌اند، یعنی تیره‌هایی که سرزمینشان از خلیج بروکن به سمت جنوب و از کنار پورت جکسون تا خلیج بوتنی امتداد دارد، در میان دماغه‌های سنگ ماسه‌ای و دره‌های رودخانه‌ای غرق‌شده که ماهیگیری در آنجا چنان پربار بود که کسی ناچار نبود دور برود. نام ایوراها تا حدی ساخته استعمار است و از واژه‌ای بومی گرفته شده که تقریباً به معنای مردم یا اهل همین جا است؛ به همین دلیل بسیاری از نوادگان نخست نام تیره را می‌برند: گادیگال در سر بندرگاه، وانگال در بالادست رودخانه، کامیرایگال و والومدگال در ساحل شمالی، گویگال در کورنل و بیدجیگال در داخل خشکی. کار روی آب بر اساس جنسیت تقسیم می‌شد. زنان از ناوی‌ها، یعنی قایق‌های پوست درخت، با نخ‌های ماهیگیری دستی و قلاب‌های هلالی که از صدف حلزون عمامه‌ای ساییده می‌شد ماهی می‌گرفتند، و در بدنه قایق آتش کوچکی روی گل رس و جلبک دریایی روشن نگه می‌داشتند تا صید را در حین رفتن بپزند. مردان از سکوهای صخره‌ای با فیزجیگ‌های چندشاخه نیزه می‌زدند. تل‌های زباله صدفی که بر جا گذاشته‌اند هنوز زیر خیابان‌های سیدنی پیدا می‌شود، و نقش‌هایی که روی سنگ ماسه‌ای صاف کنده شده، از نهنگ و ماهی و موجودات نیاکانی، پشته‌های شمال شهر را پوشانده‌اند. آیین تشرف مردان جوان شامل کندن یکی از دندان‌های جلوی بالایی بود، مراسمی که مستعمره‌نشینان در سال 1795 در فارم کاو تماشا کردند و با جزئیات ثبت کردند، در حالی که از آن بسیار کم می‌فهمیدند.

این زبان که عموماً گویش ساحلی داروگ در خانواده زبانی پاما-نیونگان به شمار می‌رود، سرنوشتی عجیب دارد. اینان نخستین بومیانی از استرالیا بودند که بریتانیایی‌ها مدتی طولانی با آنان سروکار داشتند، و به همین خاطر واژه‌های سیدنی وارد انگلیسی استرالیایی شد و سپس در سراسر جهان پخش شد: دینگو، وامبت، بومرنگ، وومرا، کوروبوری. کامل‌ترین سند آن دو دفترچه‌ای است که ویلیام داوز نوشت، افسر تفنگداران دریایی که رصدخانه‌ای روی دماغه‌ای داشت که هنوز نام او را دارد. او تا جایی که توانست از پاتیه‌گارانگ، زن جوانی از گادیگال، آموخت و سهم او از گفتگو را در کنار سخن خود ثبت کرد. این دفترچه‌ها یک قرن و نیم در لندن ناخوانده ماندند و اکنون ستون فقرات کار احیای زبانی‌اند که خانواده‌های سیدنی انجام می‌دهند. بقیه ماجرا خشن و سریع است: ناوگان نخست در سال 1788 لنگر انداخت، آبله در آوریل 1789 میان تیره‌های بندرگاه پیچید و شاید نیمی از آنان را کشت، و مقاومت مسلحانه در دهه بعد به رهبری پمولوی، مردی از بیدجیگال که در سال 1802 با گلوله کشته شد، ادامه یافت. بنلانگ و بارانگارو که نامشان امروز بر دماغه زیر خانه اپرا و بر بخشی از کرانه بازسازی‌شده نهاده شده است، عمرشان را در کار بر مرز میان دو جهان گذراندند و هیچ‌کدام این کار را به‌آسانی انجام ندادند. نوادگانشان هنوز اینجا هستند، در ردفرن و لا پروز و در سراسر حومه‌ها، و نام سرزمین گادیگال در آغاز رویدادهای عمومی در شلوغ‌ترین مرکز شهری استرالیا با صدای بلند گفته می‌شود.