اروتیک دوخاها

دوخا با یک حیوان تعریف می‌شوند: گوزن شمالی. آنان تنها مردمی در مغولستان‌اند که گوزن شمالی پرورش می‌دهند. بر آن‌ها سوار می‌شوند و از میان جنگل‌های لاریکس در شمالِ دورافتاده عبور می‌کنند، از آن‌ها شیر می‌دوشند، و چند بار در سال اردوگاه را جابه‌جا می‌کنند تا دنبال گلسنگی بروند که گله‌ها می‌خورند. مردم مغولستان آنان را تسااتان می‌نامند، تقریباً به معنای «دارندگان گوزن»، اما نام خودشان دوخا است. تنها چند صد نفرند و شمار کمتری از آنان تمام سال در تایگا زندگی می‌کنند.

خانه‌شان تایگای کوهستانی استان خوفسگول است که در کنار مرز روسیه قرار دارد. خانواده‌ها میان تایگای شرقی و تایگای غربی پراکنده‌اند و با مرکز بخش، تساگاانور، پیوند دارند. از نظر فرهنگی رو به شمال دارند. زبانشان ترکی است، از شاخه‌ی سایان و نزدیک به زبان تووایی که آن‌سوی مرز بدان سخن می‌گویند، و به همین دلیل در کشوری که به زبان‌های مغولی حرف می‌زند، همچون جزیره‌ای است. امروزه تقریباً همه‌ی دوخاها مغولی حرف می‌زنند، کودکان در مدرسه به همین زبان درس می‌خوانند و زبان کهن به‌شدت در خطر انقراض است.

مرزها تاریخ نوین آنان را شکل دادند. اردوگاه‌های گوزن‌داران زمانی آزادانه در میان کوهستان‌های بین توا و مغولستان جابه‌جا می‌شدند. هنگامی که توا تحت کنترل شوروی درآمد و مرز بسته شد، خانواده‌های ساکن سوی جنوبی شهروند مغولستان شدند و تماس آسان با خویشاوندان شمالی‌شان را از دست دادند. مغولستان سوسیالیستی گله‌هایشان را در تعاونی‌ها متمرکز کرد و بسیاری از دوخاها در شیلات دولتی تساگان‌نور به کار گرفته شدند. پس از فروپاشی این نظام در سال 1990، گله‌ها بر اثر بیماری و خویشاوندآمیزی کوچک شدند و برنامه‌های دامپزشکی خارجی به بازسازی آن‌ها کمک کردند. اخیراً، مناطق حفاظت‌شده در سراسر تایگا شکاری را که رژیم غذایی مبتنی بر شیر گوزن، پنیر و ماست را تکمیل می‌کرد محدود کرده‌اند. گردشگری درآمد می‌آورد، همراه با جریان مداوم بیگانگان به اردوگاه‌هایی که با یک سواری طولانی بر اسب از نزدیک‌ترین جاده فاصله دارند.

گوزن‌ها به‌ندرت ذبح می‌شوند، زیرا حیوان زنده به دلیل شیرش و به‌عنوان مرکب یا حیوان باربر ارزش بیشتری دارد. در هسته‌ی خود، آیین دوخا شامانی است، با لایه‌ای از بودیسم تبتی که در سراسر مغولستان یافت می‌شود. شامان‌ها هنوز مراسم شفا و مراسم ارواح کوه‌ها، آب‌ها و حیوانات را رهبری می‌کنند، عملی که از فشار دوران سوسیالیسم جان سالم به در برد. خانه‌شان اورتز است، مخروطی از چوب‌هایی که زمانی با پوست درخت توس یا پوست حیوانات و امروزه بیشتر با پارچه‌ی برزنت پوشانده می‌شود. بیشتر به تیپی شبیه است تا به گِر مغولی.