اروتیک دان

برای دان، زندگی عمومی از میان ماسک‌ها می‌گذرد. در تپه‌های غرب ساحل عاج و جنگل‌های شمال‌شرقی لیبریا، یک روستای دان ماسک‌هایش را همان‌طور می‌شناسد که شهرهای دیگر مقامات خود را می‌شناسند: با نام، با خلق‌وخو، و با کاری که هر کدام انجام می‌دهد. برخی اختلاف‌ها را حل می‌کنند. برخی جوانان را در کوچه‌ها به دو می‌گیرند. یک نوع از آن‌ها در ماه‌های خشک گشت می‌زند تا مطمئن شود که هر آتش آشپزی خاموش شده است، زیرا یک جرقه می‌تواند روستایی از خانه‌های سقف‌کاهی را بسوزاند. هیچ‌کدام از این‌ها نمایش نیست. ماسک روح بوته‌زار است که پذیرفته چهره‌ای بگیرد، و تا وقتی بیرون است، کسی اهمیتی نمی‌دهد که مردِ درونش کیست.

سرزمین دان از قله‌های شیب‌دار و جنگلی اطراف من و دانانه، منطقه‌ای که ایوری‌ها آن را «هجده کوه» می‌نامند، تا غرب آن سوی مرز به شهرستان نیمبا امتداد دارد. ایوری‌ها اغلب آن‌ها را یاکوبا می‌نامند و لیبریایی‌ها همین مردم را گیو می‌شناسند. بیشتر خانواده‌ها برنج کوهستانی و کاساوا می‌کارند و برای فروش قهوه و کاکائو پرورش می‌دهند. دان زبانی از شاخهٔ ماندهٔ جنوبی با بار آوایی سنگین است. این زبان با مانو و توورا در همسایگی خود خویشاوندی نزدیک دارد و هیچ شباهتی به زبان‌های کرو ندارد که مردم وه در جنوب به آن سخن می‌گویند. مسیحیت گسترش گسترده‌ای یافته و اسلام در شهرها پایگاهی دارد. با این حال، نظم کهن‌تر آفریدگاری دور، نیاکان و ارواح جنگل که از طریق ماسک‌ها عمل می‌کنند، هنوز زندگی روستایی را شکل می‌دهد.

آیین تشرف جایی است که این نظم کهن بیش از همه آشکار می‌شود. پسران از اردوگاه‌هایی در بوته‌زار، زیر نظر ماسک‌ها، می‌گذرند. نزدیک دانانه، پل‌هایی که از پیچک بافته شده‌اند روی رودخانه‌ها کشیده شده‌اند و سنت می‌گوید که نوآموزان آن‌ها را در یک شب می‌سازند، بی‌آنکه کسی که تشرف ندیده باشد ببیند. سخاوت به شکلی بسیار ملموس گرامی داشته می‌شود: زنی که مهمان‌نوازترین فرد یک محله است ممکن است یک ملاقهٔ بزرگ منبت‌کاری‌شده دریافت کند، که هم عنوانی عمومی است و هم ابزاری برای آشپزی، و آن را در جشن‌ها با خود می‌برد. غریبه‌ها بیشتر دان را از طریق منبت‌کاری‌شان می‌شناسند. ماسک‌های بیضی‌شکل صاف‌شان، با چشم‌های باریک و شکاف‌دار یا چشم‌های درشت و گرد، نسل‌هاست که به خارج از کشور برده شده‌اند و از شناخته‌شده‌ترین مجسمه‌سازی آفریقایی در موزه‌های غربی هستند.

اواخر قرن بیستم در سوی لیبریایی بی‌رحمانه بود. پس از آنکه توماس کیوونکپا، افسری از قوم گیو، در سال 1985 کودتایی ناکام رهبری کرد، دولت ساموئل دو علیه گیوها و مانوهای مقاطعهٔ نیمبا برگشت. وقتی شورشیان چارلز تیلور در سال 1989 از ساحل عاج به داخل خاک آمدند، بسیاری از جوانان گیو به آن‌ها پیوستند. آن جنگ و درگیری‌هایی که پس از 2002 به من و دانانه رسید، خانواده‌های دان را در دو سوی مرز پراکنده کرد. ماسک‌ها از همه این‌ها جان سالم به در بردند و هنوز بیرون می‌آیند.