اروتیک چوچوها

چوچو (Chocho) خود را Ngiwa می‌نامند، واژه‌ای به معنای «کسانی که زبان را سخن می‌گویند»، و اکنون که این زبان تقریباً خاموش شده، معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. سرزمین آنان دره Coixtlahuaca است، در شمال‌غربی ایالت Oaxaca در مکزیک، مجموعه‌ای از شهرداری‌های کوچک در Mixteca Alta: San Juan Bautista Coixtlahuaca، Tepelmeme، San Miguel Tulancingo، Santa María Nativitas و روستاهای کوچک اطراف آن‌ها. زبان Chocholtec به شاخه Popolocan از خانواده Oto-Manguean تعلق دارد و با Popoloca و Ixcatec، که اکنون خاموش شده، خویشاوندی نزدیک دارد و با Mazatec خویشاوندی دورتری. این زبان آهنگین است و به هیچ وجه Mixtec نیست، هرچند مردم چوچو قرن‌ها در میان گویشوران Mixtec زیسته‌اند و بیشتر تقویم کشاورزی، قدیسان و عادت‌های بازار را با آنان مشترک دارند. بیگانگان پیوسته این تفاوت را از میان می‌برند، اما در محیط محلی همین تفاوت اصل ماجراست. آمارهای رسمی گویشوران را در شمار صدها نفر می‌گذارد که تقریباً همه‌شان سالخورده‌اند، در حالی که چندین هزار نفر دیگر هویت چوچو دارند اما این زبان را نمی‌دانند. مدرسه‌های شهرداری و چند پروژه اجتماعی اکنون این زبان را آموزش می‌دهند، و احیای زبان معمولاً همین شکل را دارد: دیر، کم‌بودجه و سرسخت.

Coixtlahuaca پیش از رسیدن اسپانیایی‌ها شهر کم‌اهمیتی نبود. این شهر بر سر راه‌های تجاری میان دره مکزیک و برزخ تهوانتپک قرار داشت و چنان ثروتمند بود که اتحاد سه‌گانه آزتک در میانه سده پانزدهم آن را مطیع کرد و بر آنچه باقی مانده بود خراج بست. این دره همچنین یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های اسناد نقاشی‌شدهٔ میان‌آمریکایی را پدید آورد، یعنی لینزوهای Coixtlahuaca که بر پارچه کشیده شدند تا نسب فرمانروایان و مرزهای سرزمین را ثبت کنند، و چند تای آن‌ها پس از فتح ساخته شدند تا این ادعاها در دادگاه‌های اسپانیایی مطرح شود. دومینیکن‌ها در سده شانزدهم کلیسایی عظیم و نمازخانه‌ای روباز در اینجا ساختند که هنوز هم با اندازه شهر اطرافش هم‌خوانی ندارد. آسیب‌ها نیز همین‌طور باقی مانده‌اند: چرای گوسفند و بزی که استعمارگران آورده بودند، Mixteca Alta را تا لایه زیرین خاک لخت کرد و دامنه‌های فرسوده و استخوان‌رنگ آن صادقانه‌ترین یادمان منطقه است. این زمین هر دهه خانوار کمتری را نگه می‌دارد و روستاها و شهرهای چوچو به سوی مکزیکوسیتی، پوئبلا و ایالات متحده کوچ کرده‌اند و جمعیت سالخورده و اقتصادی وابسته به حواله‌های خارجی بر جای گذاشته‌اند. بافتن برگ نخل همچنان کار جدی است؛ کلاه، حصیر و سبد را با دست و میان دیگر کارها می‌بافند. جشن‌های کاتولیک و تعهدات مایوردومیا هنوز سال را تنظیم می‌کنند و روی حساب‌های کهن‌تری قرار گرفته‌اند که با باران، تپه‌ها و مردگان سروکار دارند.