اروتیک چامبا

تشامبا بیش از آنکه با یک زبان واحد پیوند داشته باشند، با نامی مشترک، شبکه‌ای از تبارها و تاریخی طولانی از کوچ از تپه‌های مرز نیجریه و کامرون به هم پیوند خورده‌اند. سرزمین اصلی آنان کوهستان آلانتیکا و دشت‌های پایین آن است. این سرزمین اکنون در ایالت‌های آداماوا و تارابا در نیجریه و در شمال کامرون واقع شده است. گانیه مرکز محلی است، اما بیشتر تشامباها هنوز کشاورزی می‌کنند و زندگی روستایی از پی بارش‌ها می‌رود.

آنچه برای بیگانگان شگفت‌انگیز است این است که دو زبان تشامبا وجود دارد که خویشاوندی نزدیکی با هم ندارند. تشامبا داکا به گروه داکوئیدی تعلق دارد، در حالی که تشامبا لکو به شاخه لکوی زبان‌های آداماوا تعلق دارد. هر دو از خانواده زبان‌های نیجر-کنگو هستند، اما گوینده یکی نمی‌تواند به سادگی دیگری را دنبال کند. مردم در دو سوی این شکاف هنوز خود را تشامبا می‌نامند. بیشترشان فولفولده یا هوسا را هم، که زبان‌های کاری منطقه‌اند، و انگلیسی یا فرانسوی را بسته به اینکه در کدام سوی مرز بزرگ شده‌اند، صحبت می‌کنند.

تاریخ در قرن نوزدهم مسیرش را تغییر داد. جهاد فولانی که امارت آداماوا را بنا کرد به سرزمین تشامبا پیشروی کرد و جامعه‌ها به شیوه‌های گوناگون واکنش نشان دادند. برخی در تپه‌ها پایداری کردند. برخی زیر فرمان فولانی‌ها درآمدند و اسلام را پذیرفتند. برخی رفتند. دسته‌های غارتگر به رهبری تشامباها به جنوب و غرب کوچیدند، در مسیر خود پیروانی از دیگر مردم گرد آوردند و شیخ‌نشین‌هایی تأسیس کردند. دونگا در ایالت تارابا یکی از این بنیادهاست. دیگری بالی نیونگا در منطقه گراسفیلدز کامرون است، که خط حکومت آن نسب خود را به غارتگران تشامبا می‌رساند، هرچند مردمش امروز به زبانی از زبان‌های گراسفیلدز سخن می‌گویند.

خویشاوندی جایی است که زندگی تشامبا رنگ متمایزی به خود می‌گیرد. تبارها وزن واقعی دارند. بسته به جامعه، فرد می‌تواند از راه خط مادری، خط پدری یا هر دو عضو شود، و توازن میان این دو طی نسل‌ها تغییر کرده است. دین نیز به شیوه‌ای مشابه لایه‌لایه است. امروز بیشتر تشامباها مسیحی یا مسلمان‌اند، اما آیین‌های کهن از میان نرفته‌اند: مراسم مردگان، رابطه با نیروهای بیشه‌زار و آیین‌هایی که در اختیار تبارهای خاصی است همچنان ادامه دارند. نمایش‌های نقاب‌پوش چهره عمومی این سنت‌اند. چوب‌تراشان تشامبا فراتر از منطقه با نقاب‌های چوبی افقی الهام‌گرفته از بوفالوی بیشه، با شاخ‌های به عقب خمیده و دهان پهن و باز شناخته می‌شوند.