اروتیک کایوزها

اگر در هر جای غرب کوه‌های راکی از معنای کایوس بپرسید، پیش از آنکه واژهٔ مردم را بشنوید، عبارت اسب کوچک و سرسخت چراگاه را خواهید شنید. این شهرت دوپهلو از مهارت بسیار زودهنگام در یک کار حاصل شده است. اسب‌ها حدود سال 1730 به فلات کلمبیا رسیدند و کایوس‌ها سرزمین‌های علف‌زار کنار رودخانه‌های اوماتیلا، والا والا و گراند روند را به زمین پرورش اسب بدل کردند، گله‌هایی هزارتایی می‌چراندند و آن‌ها را در سراسر شمال غربی داخلی مبادله می‌کردند. ثروت با اسب سنجیده می‌شد و جایگاه اجتماعی هم همین‌طور. سرزمین آن‌ها میان رود کلمبیا و کوه‌های بلو قرار داشت، در منطقه‌ای که امروز شمال شرقی ایالت اورگان و جنوب شرقی ایالت واشینگتن است، و سال با غذا می‌چرخید: ماهی سالمون در صیدگاه‌ها، کوس و بیترروت که در بهار از ارتفاعات کنده می‌شد، توت وحشی در اواخر تابستان، و گاومیش در آن سوی کوه‌ها پس از آنکه اسب‌ها آن سفر را ممکن کردند. زبان آن‌ها زبانی منزوی بود که به هیچ زبان دیگری به شکلی قانع‌کننده پیوند نمی‌خورد و مانند سنگی بود در منطقه‌ای که جز آن به زبان‌های ساهاپتی سخن می‌گفت. تا میانهٔ قرن نوزدهم بیشتر کایوس‌ها به زبان نز پرس روی آورده بودند و زبان کایوس اکنون تنها در فهرست‌های واژگان باقی مانده است. حتی این نام نیز وام‌گرفته است، از واژهٔ cailloux در زبان تله‌گذاران فرانسوی‌کانادایی، به معنای سنگ‌ها. این قبایل نام خود را Weyiiletpuu می‌نویسند.

دو تاریخ همه‌چیز پس از آن را رقم زدند. مارکوس و نارکیسا ویتمن در سال 1836 یک میسیون مذهبی در وایلاتپو، روی زمین کایوس‌ها ساختند، و یک دهه بعد، سرخک همراه کاروانی از مهاجران از مسیر اورگان رسید و بخش هولناکی از قبیله را کشت، در حالی که کودکان سفیدپوستِ تحت مراقبت ویتمن بیشتر زنده ماندند. در سنتی که درمانگر شخصاً پاسخگوی بیمارانی است که می‌میرند، این حساب نشانهٔ قصد تلقی شد. مردان کایوس ویتمن‌ها و یازده نفر دیگر را کشتند، جنگ کایوس در پی آن آمد، و در سال 1850 پنج مرد خود را تسلیم کردند و پس از محاکمه‌ای در دادگاهی که صلاحیت روشنی بر آن‌ها نداشت، در اورگان سیتی به دار آویخته شدند. در شورای والا والا در سال 1855 کایوس‌ها بیشتر سرزمین خود را واگذار کردند و همراه با اوماتیلا و والا والا در یک رزرواسیون واحد نزدیک شهر کنونی پندلتون در اورگان جای داده شدند. آن‌ها هنوز آنجا هستند، به عنوان یکی از سه قبیله‌ای که زیر یک دولت کنفدرال واحد قرار دارند، و این قبایل اکنون برنامه‌های آب، ماهی و زمین را بر پایهٔ چارچوبی به نام «غذاهای نخست» اجرا می‌کنند که سالمون، آهو، کوس، بیترروت و توت وحشی را به ترتیبی رتبه‌بندی می‌کند که هر آوریل در جشن ریشه سرو می‌شوند. اسب‌ها هم هنوز آنجا هستند، و همچنین جامه‌های تشریفاتی رژه که مهره‌دوزی شده‌اند و بر آن‌ها می‌گذارند.