اروتیک بونون‌ها

بونون‌ها خودشان را دقیقاً با همین نام می‌خوانند: bunun به‌سادگی واژه‌ی آنان برای «انسان» است. آنان کوه‌نشینان تایوان‌اند، گروهی که در بلندترین نقاط زیست و دورترین مسافت را پیمود. در حالی که بیشتر بومیان جزیره دره‌ها و دشت‌های ساحلی را در اختیار داشتند، بونون‌ها روستاهای پراکنده‌ای را بالاتر از 1,000 متر در رشته‌کوه مرکزی بنا کردند، و در سده‌های هجدهم و نوزدهم میلادی پیوسته به سوی جنوب و شرق پیش رفتند تا قلمرویشان بخش‌هایی از آنچه امروز شهرستان‌های نانتو، هوالین، کائوهسیونگ و تایتونگ نامیده می‌شود را در بر گرفت. این گسترش بیشتر کوچی آرام و پیوسته بود تا فتح: هر بار چند خانوار در پی زمین شکار و شیب‌های کشت‌پذیر جابه‌جا می‌شدند. این امر آنان را گسترده‌ترین گروه بومی تایوان کرد و پنج گویش باقی‌مانده بر جای گذاشت که Isbukun بزرگ‌ترین آن‌هاست.

زبان آنان آسترونزیایی است و این بیش از آنچه به نظر می‌رسد اهمیت دارد. تایوان سرزمین اصلی کل خانواده‌ی آسترونزیایی است، ریشه‌ای که مالایی، تاگالوگی، مالاگاسی و هاوایی در نهایت از آن شاخه زدند، و زبان بونون بر یکی از کهن‌ترین و متمایزترین شاخه‌های آن قرار دارد. ارزن، نه برنج، سال را سامان می‌داد. تقویم آیینی کاشت، وجین و برداشت را دنبال می‌کرد و بونون‌ها آن را بر تخته‌های چوبی نقاشی‌شده با نشانه‌نگاری تصویری ثبت می‌کردند، که نزدیک‌ترین چیز به نوشتار است که در سراسر تایوان بومی به‌طور مستقل پدید آمد. معروف‌ترین مراسم pasibutbut است، دعای ارزن: مردان در حلقه‌ای بسته می‌ایستند، با نغمه‌ای هم‌صدا و بم آغاز می‌کنند و در گام‌های ریزپرده‌ی همپوشان به سوی آکوردی بالا می‌روند که چگونگی طنین آن به‌منزله‌ی پیش‌بینی محصول تعبیر می‌شود. هنگامی که ضبط‌ها در دهه‌ی 1940 به دست قوم‌موسیقی‌شناسان رسید، این قطعه فرضیه‌های آسوده درباره‌ی چگونگی تکوین چندصدایی را برآشفت. جشن بهاری تیراندازی به گوش، malahtangia، هنوز کمانی به دست پسری و گوش آهویی را بر ستونی می‌گذارد.

جامعه‌ی بونون بر پایه‌ی طایفه‌های پدرتبار و اقتدار بزرگان، نه سران موروثی، اداره می‌شد، و همین بخشی از دلیل آن بود که اداره‌ی استعماری ژاپن مهار آنان را چنین دشوار می‌یافت. جنگجویانی به رهبری کسانی چون Lamatasinsin تا دهه‌ی 1930 در کوهستان‌های جنوبی پایداری کردند، دیرتر از هر کس دیگری در جزیره. پاسخ، جابه‌جایی اجباری به دامنه‌های پایین‌تر بود که الگوی روستا و بخش بزرگی از سال آیینی را نیز با آن در هم شکست. مسیحیت، بیشتر پرسبیتری و کاتولیک رومی، در دهه‌های بعد وارد شد و اکنون تقریباً همه‌گیر است، هرچند جذب شده است، نه آنکه صرفاً جایگزین شود: hanitu، روحی که در انسان‌ها، جانوران و اشیا یکسان حلول می‌کند، از واژگان بیرون نرفته است.