اروتیک مولائوها

مولائوها خود را «مولام» می‌نامند و این نام بسیار چیزی درباره‌ی جایگاهشان می‌گوید: مو نشانه‌ی انسان است و لام پژواک نامی است که مردم دونگ برای خودشان به‌کار می‌برند. دونگ‌ها نزدیک‌ترین خویشاوندان مولائوها هستند. سرشماری سال 2020 حدود 277,000 مولائو را ثبت کرد. بیشترشان در تپه‌های آهکی و دره‌های رودخانه‌ای شمال گوانگشی زندگی می‌کنند و شهرستان خودمختار مولائوی لوچنگ در هه‌چی تنها جایی است که نامشان در نقشه آمده است. آنان در منطقه‌ای که ژوانگ همسایه‌ی بزرگ آن است و مهاجران هان از قرن‌ها پیش به آن می‌آیند، هویتی جدا نگه داشته‌اند. زبانشان، مولام، به شاخه‌ی کام-سویی از خانواده‌ی کرا-دای تعلق دارد. این زبان را در کنار دونگ، سویی و ماونان قرار می‌دهد، نه در کنار زبان ژوانگی که در همسایگی‌شان صحبت می‌شود. مولام زبانی آهنگین است، خط مخصوص خود را ندارد و واژگان چینی فراوانی را در خود جذب کرده است. بیشتر مولائوها به‌راحتی میان مولام، ژوانگ و گویش چینی محلی جابه‌جا می‌شوند و جوانان به‌تدریج به سوی چینی می‌روند.

زندگی روستایی بر پایه‌ی خویشاوندی می‌چرخد. نسب از راه مرد منتقل می‌شود و بسیاری از تیره‌ها تاریخ خانواده را به‌صورت مکتوب نگه می‌دارند، که اغلب نیای بنیان‌گذار را به مهاجرانی از استان‌های دیگر می‌رساند که با مردم محلی ازدواج کرده‌اند؛ الگویی که در سراسر جنوب چین دیده می‌شود. دین بیشتر کاربردی است تا جزمی. گرامی داشتن نیاکان در مرکز آن قرار دارد و آیین‌های تائوئیستی و عناصر بودایی، بی‌آنکه از هم جدا نگه داشته شوند، در آن درآمیخته‌اند. روشن‌ترین نمونه‌اش جشنواره‌ی یی‌فان است، جشن شکرگزاری تیره که هر چند سال یک بار پس از برداشت پاییزی برگزار می‌شود. خانواده‌ها گرد هم می‌آیند تا نیاکان و خدایانی را گرامی بدارند که باور دارند سلامت مردم، دام‌ها و محصولات را حفظ می‌کنند، و این جشنواره اکنون در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس چین ثبت شده است. جزئیات دیگری نیز هست که از بیرون به‌راحتی نادیده گرفته می‌شود. لوچنگ روی ذخایر زغال‌سنگ قرار دارد و خانوارهای مولائو مدت‌ها پیش از رسیدن معدن‌کاری صنعتی از آن سوخت می‌گرفتند. خانه‌ی سنتی در سطح زمین ساخته می‌شود، برخلاف خانه‌های چوبی روی پایه‌ی دونگ، و پیرامون گودالی که برای آتش زغال در کف خانه کنده شده سازمان می‌یابد؛ آتشی که اتاق را گرم می‌کند و غذا را در آن می‌پزند. آواز خواندن نیز اهمیت اجتماعی دارد. نسل‌ها پسران و دختران جوان در تپه‌ها و در جشنواره‌ها بیت‌های بداهه‌ای را برای یکدیگر می‌خواندند، که شیوه‌ی اصلی خواستگاری بود، و این مبادلات آوازی هنوز هم در اجراهای جشنواره‌ها دیده می‌شود.