اروتیک بوکیتان

بوکیتان‌ها از کوچک‌ترین قوم‌های بورنئو و یکی از آواره‌ترین آن‌هاست. آنان در منابع قدیمی با نام‌های Baketan، Beketan و Pakatan شناخته می‌شدند و بیشتر تاریخ خود کوچ‌نشینان جنگل بودند: گروه‌هایی که در مناطق کوهستانی غرب بورنئو رفت‌وآمد می‌کردند، ساگوی وحشی گرد می‌آوردند، با لولهٔ دمنده شکار می‌کردند و کافور، روتان و دیگر محصولات جنگل را با همسایگان یکجانشین پایین‌دست مبادله می‌کردند. نام این قوم معمولاً به bukit بازمی‌گردد، واژه‌ای در زبان مالایی و ایبانی به معنای تپه، و از این رو برچسبی است که دیگران بر آنان نهاده‌اند: مردم تپه‌ها. بر اساس شمارش‌های حدود سال 2000، کمتر از هزار نفر از آنان باقی مانده بودند که میان منطقهٔ Kapuas Hulu در کالیمانتان باختری اندونزی و بخش داخلی مرکز ساراواک در مالزی پراکنده‌اند.

سرگذشت آنان با سرگذشت ایبان درهم تنیده است. هنگامی که پیشگامان ایبان از حوضهٔ Kapuas به آنچه اکنون جنوب‌غربی ساراواک است عبور کردند، بوکیتان‌ها پیش‌تر در آنجا می‌زیستند و در حوزهٔ Saribas و رودخانه‌های همسایه پراکنده بودند. روایت‌های شفاهی ایبان آنان را همان‌قدر متحد و داماد به یاد می‌آورند که دشمن: یکی از شناخته‌شده‌ترین شجره‌نامه‌ها بر ازدواج پسر یکی از پیشگامان ایبان با دختر رئیس بوکیتانی به نام Entinggi استوار است. این اتحادها دوام نیاورد. با افزایش شمار خانه‌های بلند ایبان، بوکیتان‌ها یا از راه ازدواج جذب شدند یا به‌تدریج به سوی شمال و شرق، به سمت رودخانهٔ Rajang و فراتر از آن، رانده شدند. برخی خانواده‌های ایبان در Saribas هنوز بوکیتان‌ها را در شمار نیاکان خود می‌شمارند.

کسانی که متمایز باقی ماندند در قرن نوزدهم و بیستم یکجانشین شدند و زندگی در خانه‌های بلند و کشت برنج کوهستانی را همانند همسایگانشان پذیرفتند. زبانشان به خانوادهٔ استرونزیایی تعلق دارد و معمولاً با Ukit و Sian و زبان‌های Kajang در بالادست Rajang گروه‌بندی می‌شود، نه با ایبان که زبانی مالایی‌تبار است و خویشاوندی نزدیکی با آن ندارد. در عمل تقریباً همهٔ گویشوران بوکیتانی زبان ایبانی یا مالایی را نیز به کار می‌برند و با شمار اندک گویشوران، این زبان تحت فشار جدی است. امروزه بیشتر بوکیتان‌ها مسیحی هستند، نتیجهٔ فعالیت مبلغان مذهبی در سراسر داخل بورنئو در قرن بیستم، اگرچه باورهای جان‌گرایانهٔ کهن دربارهٔ جنگل و ارواح آن کنار زندگی کلیسایی همچنان پابرجاست.

آنچه بوکیتان‌ها را از قوم‌های بزرگ‌تر دایاک اطرافشان جدا می‌کند، پیشینهٔ جنگلی آنهاست. نویسندگان دوران استعمار آنان را همراه با پونان و Ukit در شمار مردمی جای دادند که داخل سرزمین را بهتر از هر کس می‌شناختند و به‌عنوان گردآورندگان کالاهای جنگلی ارزش داشتند. آنچه این جامعه را بیش از هر لباس یا جشنی مشهور کرده همین دانش است، و دشوارترین چیز برای انتقال به نسل بعد، وقتی خود جنگل قطع یا با کشت جایگزین شود.