اروتیک برونگ

بونوها که در غنا برونگ و در آن‌سوی مرز در ساحل عاج آبرون نامیده می‌شوند، گروهی از آکان هستند که قوی‌ترین ادعا را دارند که زودتر از دیگران به این منطقه رسیده‌اند. شهرهای آن‌ها در لبه شمالی جنگل قرار داشت، جایی که درختان کم‌کم تُنُک می‌شوند و به ساوانا می‌رسند، و همین موقعیت آن‌ها را به واسطه‌گر بدل کرد. طلا از جنگل بیرون می‌آمد، نمک و پارچه و مهره از قوس نیجر فرود می‌آمد، و شهرهای بونو مانسو و بگو قرن‌ها پیش از آن‌که ساحل اقیانوس اطلس برای کسی اهمیتی داشته باشد، از این مبادله ثروتمند شدند. بگو به معیارهای قرن پانزدهم شهری واقعی بود که به محله‌های جدا تقسیم شده بود: یکی برای بازرگانان مسلمان دیولا که پیاده از جنه می‌آمدند، یکی برای آهنگران و بافندگان، و یکی برای خود برونگ‌ها. کاوش‌ها در آنجا همچنان بوته‌های ذوب، سنگ‌های دوک و شیشه وارداتی از زیر خاک بیرون می‌آورند.

آن‌ها به بونو توی سخن می‌گویند، شمالی‌ترین گویش توی، که آن‌قدر به توی آشانتی و توی آکواپم نزدیک است که بی‌زحمت فهمیده می‌شود، و آن‌قدر متمایز است که یک آکان دیگر در یکی دو جمله می‌تواند سخنگوی بونو را تشخیص دهد. تبار از طریق مادر است. وارث مرد پسر خواهرش است و هشت تبارگروه مادری که جامعه آکان را در همه جا سامان می‌دهند، این جامعه را هم سامان می‌دهند. امروزه بیشتر بونوها مسیحی‌اند، با جمعیت مسلمان قابل توجهی در شمال و حوالی بوندوکو، اما دستگاه دینی کهن از میان نرفته است. جشنواره آپو در تکیمان و ونچی روشن‌ترین نمونه است: در چند هفته از هر سال، مردم عادی مجازند با آوازهایی که برای همین مناسبت سروده می‌شود، آشکارا بگویند که واقعاً درباره رؤسایشان، همسایگانشان و یکدیگر چه فکری دارند. شکایات در انظار عمومی مطرح می‌شود و سال از نو و پاک آغاز می‌شود.

آشانتی در سال 1723 بونو مانسو را درهم شکست، و بونوها دو قرن بعدی را زیر دست دولتی گذراندند که آن را جوان‌تر از دولت خود می‌دانند، و این همان نکته‌ای است که برای فهم سیاست بونو باید دانست. در دهه 1950 جنبش برونگ کیمپیم خواستار جدایی اداری از آشانتی شد، از نکرومه حمایت کرد در حالی که آشانتی‌ها از مخالفانش حمایت می‌کردند، و پیروز شد: منطقه برونگ آهافو در سال 1959 ایجاد شد. این منطقه در سال 2019 بار دیگر به بونو، بونو شرقی و آهافو تقسیم شد. امروز تکیمان کمتر پایتخت سلطنتی است تا شهری بازاری، میزبان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مواد غذایی غرب آفریقا، جایی که یام، گوجه‌فرنگی و پیاز با حجمی به شمال و جنوب جابه‌جا می‌شوند که برای بازرگانان بگو کاملاً معقول می‌بود.