اروتیک سالیش‌های بیترروت

سالیش‌ها خود را Séliš می‌نامند. دیگران آنان را Flathead یا «فلت‌هد» می‌خواندند، نامی که بیگانگان بر ایشان نهادند و در معاهده‌ی ۱۸۵۵ که هنوز همان نام را دارد باقی ماند، با این‌که ایشان هرگز سر کسی را پهن نکردند. سرزمین آنان دره‌ی بیتروت در غرب ایالت مونتانا است، کریدوری بلند میان کوه‌های سفایر و رشته‌کوه بیتروت. از آن‌جا چرخه‌ی فصلی به شرق و از فراز تقسیم‌آب به دشت‌ها می‌رفت تا بیسون شکار شود، و در بقیه‌ی سال به مرغزارهای گیاه کاماس و ماهی‌گیری در کوهستان می‌رسید. این موقعیت آنان را قومی واسط ساخت: در زبان، خویشاوندی و گردآوری ریشه‌ها، از فلات‌نشینان بودند و در اسب‌داری، چادرهای مخروطی و جنگ، از دشت‌نشینان. اسب‌ها در آغاز سده‌ی هجدهم به ایشان رسیدند و همه‌چیز را گسترش دادند: شکار، چراگاه‌ها و دامنه‌ی یورش‌های بلکفیت‌ها که از راه تجارت پوست، مدت‌ها پیش از سالیش‌ها تفنگ داشتند. زبان آنان، سالیشی مونتانا، به شاخه‌ی داخلی خانواده‌ی سالیشی تعلق دارد و چنان به کالیسپل و پند دورایل نزدیک است که گویشوران این سه را گویش‌های یک چیز می‌دانند. هیچ پیوندی با کتوناکسا ندارد، زبانی که همسایگانی که اکنون با ایشان در یک دولت شریک‌اند به آن سخن می‌گویند. گویشوران روان اندک‌اند و مدرسه‌ی غوطه‌وری زبانی در آرلی و کمیته‌ی فرهنگی در سنت ایگناتیوس دهه‌ها برای نگاه داشتن آن کوشیده‌اند، از جمله پروژه‌ی نام‌های مکانی که بیش از هزار مکان نام‌دار در غرب مونتانا را ثبت کرده است، که بسیاری از آن‌ها نشان‌دهنده‌ی کاری است که کویوت در آن‌جا کرده است. این داستان‌ها در زمستان گفته می‌شوند، نه در تابستان.

مسیحیت کاتولیک با دعوت به ایشان رسید، و این چیزی است که باید صریحاً گفت. میان سال‌های ۱۸۳۱ و ۱۸۳۹، سالیش‌ها چهار هیئت به شرق و به سنت‌لوئیس فرستادند تا کشیشان یسوعی بخواهند، تا حدی به سبب کاتولیک‌های ایروکوئی که با ایشان وصلت کرده و میان‌شان ساکن شده بودند. پیر-ژان دو اسمیت در سال ۱۸۴۱ بعثه‌ی سنت ماری را در بیتروت بنیاد نهاد. آیین ریشه دواند و ماند، و روی رسوم کهن‌تر نشست نه آن‌که جای‌شان را بگیرد. آنچه پس از آن آمد دعوت نشده بود. معاهده‌ی هلگیت با ترجمه‌ای چنان ناقص تحمیل شد که کشیشی در آن اجلاس برآورد کرد که حتی یک‌دهم آن فهمیده نشده است، و آینده‌ی دره را عمداً نامعلوم گذاشت. رئیس ویکتور از امضای واگذاری بیتروت سر باز زد. پسرش شارلو نیز امتناع کرد، با این حال نامش را در توافق‌نامه‌ی ۱۸۷۲ یافت، جعلی، و تا پایان عمر این شکایت را پی گرفت. در سال ۱۸۹۱ آخرین خانواده‌ها به شمال، به جاکو رانده شدند. امروز ایشان یکی از سه قوم در قبایل متحد سالیش و کوتنای‌اند، در سرزمینی که تخصیص زمین آن را به شطرنجی تکه‌تکه کرد و ایشان را در خانه‌ی خودشان اقلیت گذاشت. ده‌ها سال است که آن را بازمی‌خرند. هر بهار گیاه بیتروت می‌روید، و هنوز نخستین ریشه‌هایش پیش از آن‌که کسی بخورد برکت داده می‌شود.