اروتیک بیسایا

بیسایا مردمی کشاورز در شمال غربی بورنئو هستند. آنچه ایشان را کنار هم نگه می‌دارد مرز نیست، بلکه زبان مشترک، شیوه مشترک کشت زمین و شبکه‌ای از روستاها در اطراف خلیج برونئی و سرزمین پشت آن است. قلب سرزمین ایشان دره لیمبانگ در ساراواک است. جوامع بیشتری از ایشان در بخش‌های بوفورت و کوالا پنیو در ساباه و در برونئی زندگی می‌کنند، و بدین ترتیب این مردم اکنون زیر سه حکومت در دو کشور زندگی می‌کنند. این تقسیم تاریخ مشخصی دارد. در سال ۱۸۹۰ راجا چارلز بروک، حاکم ساراواک، لیمبانگ را از سلطنت برونئی گرفت، که قلمرو کهن را به دو بخش جدا تقسیم کرد و سرزمین اصلی بیسایا را زیر فرمان بروک قرار داد. در برونئی، بیسایا یکی از هفت گروه بومی است که دولت رسماً آن‌ها را مالایی به شمار می‌آورد. این مقوله حقوقی ایشان را در اکثریت ملی ادغام می‌کند و هویت خاص‌شان را در وطنشان به حال خود رها می‌سازد. این نام همچنین باعث سردرگمی مداوم با ویسایان مرکز فیلیپین می‌شود. ایشان مردمانی متمایز با زبان‌های متمایزند و هر پیوند کهنی میان این دو نام حدس است، نه ثبت تاریخی.

بیسایا به شاخه دوسونی خانواده زبان‌های آوسترونزی تعلق دارد. این زبان به زبان دوسون برونئی و تاتانا نزدیک است و به‌روشنی با زبان مالایی رایج در شهرهای نزدیک تفاوت دارد. بیشتر بیسایاها به مالایی نیز تسلط کامل دارند و به‌ویژه در برونئی، جوانان به‌تدریج به سوی آن گرایش یافته‌اند، که زبان را تحت فشار واقعی قرار می‌دهد. اکثریت ایشان مسلمانان سنی‌اند و اسلام الگوی زندگی روزمره را تعیین می‌کند: نماز روزانه، ماه روزه، و آنچه در جشن عروسی بر سفره می‌آید. بیسایای مسیحی نیز وجود دارند و باورهای جان‌انگارانه کهنِ مرتبط با سال کشاورزی هنوز در آداب و رسوم دیده می‌شود. این سال کشاورزی در مرکز زندگی سنتی قرار دارد: کشت برنج آبی با گاومیش آبی، همراه با ساگو و ماهی‌گیری. گاومیش همچنین ستاره مشهورترین رویداد عمومی جامعه، یعنی جشنواره Babulang در لیمبانگ است، که در آن مسابقات گاومیش در کنار بازی‌های سنتی، موسیقی، غذا و مسابقه انتخاب ملکه جشنواره برگزار می‌شود. این جشن با برگزاری بیسایا آغاز شد و اکنون بخشی ثابت از تقویم ساراواک و آشکارترین نمود عمومی هویت بیسایاست.