اروتیک شون‌یوها

شونیو قومی دامدار در لبه شمالی جهان چینیِ آغازین بودند. سنت چینی آنان را از عصر افسانه‌ای امپراتور زرد تا اوایل دوره ژو، پیش از حدود 1000 پیش از میلاد، در آن منطقه جای می‌دهد و مورخان بعدی ایشان را پیشینیان شیونگنو، قدرت استپی که با سلسله هان می‌جنگید، نامیدند. هرآنچه درباره‌شان می‌دانیم از همسایگانشان به ما رسیده است. هیچ فرهنگ کاوش‌شده‌ای به‌طور قطعی با آنان تطبیق داده نشده و از زبانشان هیچ واژه‌ای باقی نمانده است. حتی نام نیز از متنی به متن دیگر فرق می‌کند و از جمله صورت‌های آن هونیو است.

سیما چیان که حدود 100 پیش از میلاد می‌نوشت، شونیو را در همان آغاز تاریخ خود جای داد. در کتاب شیجی او امپراتور زرد هونیو را به سوی شمال می‌راند، و فصلش درباره شیونگنو آنان را همراه با شانرونگ و شیانیون به‌عنوان اقوام شمالی‌ای فهرست می‌کند که با گله‌های خود جابه‌جا می‌شدند. ملموس‌ترین روایت به دانفو مربوط است، نیای ژو که بعدها با لقب شاه تای گرامی داشته شد. شونیو برای غارت کالا به سکونتگاه او در بین حمله کردند و او پرداخت کرد. آنان بار دیگر برای زمین و مردم بازگشتند. پیروانش آماده جنگ بودند، اما دانفو نمی‌خواست پدران و پسران کشته شوند تا او بتواند فرمانروای آنان بماند. پس به‌جای آن رفت، از کوه‌ها گذشت و دوباره در پایین کوه چی ساکن شد و مردمش از او پیروی کردند. این عقب‌نشینی ژوها را در دشتی جای داد که در آن چنان نیرومند شدند که توانستند شانگ را سرنگون کنند. این روایت نقشی کوتاه اما بسیار پررنگ در داستان بنیان‌گذاری طولانی‌ترین سلسله چین به شونیو می‌دهد. منسیوس بعدها از آن درسی گرفت: تنها خردمند در کوچکی می‌داند چگونه به قدرتی بزرگ‌تر خدمت کند. او رفتار شاه تای با شونیو را در کنار تسلیم شاه گوجیان به دولت وو آورد.

دشوارتر می‌توان گفت که شونیو در واقع چه کسانی بودند. مفسران سیما چیان، شونیو، شیانیون و شیونگنو را یک قوم می‌دانستند که هر سلسله آن را با نامی متفاوت می‌خواند. در اوایل قرن بیستم، دانشمند وانگ گووی این زنجیره را تا گویفانگ در متون دوره شانگ به عقب کشید. بسیاری از مورخان امروزی محتاط‌ترند. نویسندگان چینی غالباً نام‌های کهن را برای هر قومی که در آن زمان شمال را در دست داشت دوباره به کار می‌بردند، و شباهت آوایی شونیو، شیونگنو و نام هون‌ها در اروپا بیش از شواهد، نظریه پدید آورده است. امروز شونیو به‌عنوان نامی در متون کلاسیک و پرسشی باز در تاریخ استپ باقی مانده است.