اروتیک شیان‌بی‌ها

شیانبی‌ها قومی کوچ‌نشین بودند که در سده‌های پایانی پیش از میلاد در اطراف رشته‌کوه خینگان بزرگ پدید آمدند، فلات مغولستان را از شیونگنو گرفتند، یک و نیم سده بر شمال چین فرمانروایی کردند و سپس به‌عنوان یک قوم ناپدید شدند و در جمعیتی که بر آن حکم می‌راندند حل شدند. امروز هیچ‌کس شیانبی نیست. نسل آنان بخش بزرگی از شمال چین را دربر می‌گیرد، همچنین خیتان‌هایی که سلسله لیائو را بنا نهادند و خاندان‌های امپراتوری سوی و تانگ که همسران و مادرانی شیانبی داشتند. آنان در آغاز نیمی از دونگهو بودند که پس از آنکه شیونگنوها حدود سال 200 پیش از میلاد آنان را درهم شکستند، به ووهوان و شیانبی تقسیم شد. آنچه این نام را گرد هم نگه می‌داشت هرگز یک زبان یا یک تبار نبود، بلکه کنفدراسیونی از طایفه‌ها بود که بیشترشان به زبانی شبه‌مغولی سخن می‌گفتند و سوارکاران توانگوزی و ترک نیز به آن پیوسته بودند. این کنفدراسیون در اواسط سده دوم میلادی برای مدتی کوتاه زیر فرمان زعیمش تانشیهوآی متحد شد و از لیائودونگ تا دالان گانسو به مرزهای هان یورش برد. پس از مرگ او دوباره به اجزای خود تجزیه شد و این اجزا همان نام‌هایی هستند که تاریخ‌ها به یاد دارند: مورونگ، توبا، یوون، دوان، توفا، چیفو و توی‌یوهون. توی‌یوهون‌ها تا سرزمین دریاچه چینگهای راه پیمودند و سه و نیم سده در آنجا پادشاهی‌ای برپا داشتند.

اما توبا بیشترین کار را کردند. دولت وی شمالی آنان (386 تا 534) نخستین سلسله استپی بود که نسل‌ها بر شمال چین حکم راند و غارهای یونگانگ در داتونگ و غارهای لونگمن در لوویانگ را بر جای گذاشت؛ سفارش‌های بزرگ بودایی از سوی دربار کسی که کمتر از بیست سال پیش کوشیده بود بودیسم را به نفع آیین دائو ریشه‌کن کند. در سال 494 امپراتور شیائوون پایتخت را به لوویانگ منتقل کرد، سخن گفتن به زبان شیانبی و پوشیدن لباس شیانبی را در دربار ممنوع ساخت و طایفه‌ها را واداشت نام خانوادگی چینی بگیرند، و به این ترتیب توبا به یوان تبدیل شد. پادگان‌های شمالی که هنوز چوپانانی شیانبی‌زبان بودند ظرف سی سال شوریدند و دولت را به دو نیم کردند. بیشتر جزئیات دیگر تنها به‌طور مبهم از ورای جوهر چینی دیده می‌شود. زبان فقط در واژه‌های پراکنده و شرح‌داده‌شده باقی مانده است و نزدیک‌ترین خویشاوند شناخته‌شده‌اش خیتان است. عنوان خان پیش از آنکه ترک‌ها آن را مشهور کنند میان شیانبی‌ها دیده می‌شود: در سال 1980 باستان‌شناسان غار نیاکان توبا را در گاشیان در خینگان بزرگ یافتند، با کتیبه‌ای مربوط به سال 443 میلادی که نیاکان را خاقان و خاتون خطاب می‌کند، چنان‌که کتاب وی گفته بود. دربار وی شمالی به‌عنوان سیاستی ثابت، مادر ولیعهد برگزیده‌شده را می‌کشت تا طایفه‌اش به قدرت نرسد. و زنان شیانبی خانه‌ها را اداره می‌کردند، در دعاوی حقوقی بحث می‌کردند و سوارکاری می‌کردند، که به نظر ناظران چینی جنوبی نامناسب می‌آمد و در سرود مولان، شعری از دوره وی شمالی که در آن فرمانروا هم پسر آسمان و هم خان خوانده می‌شود، نمایان است.