اروتیک ووناروآ

وناروا مردمان بومی بخش بالایی دره‌ی هانتر در نیوساوث ولز هستند. نام آن‌ها معمولاً به‌معنای مردم تپه‌ها و دشت‌ها ترجمه می‌شود و این نام با سرزمینشان سازگار است. قلمرو وناروا از دشت‌های کناره‌ی رودخانه در بالای میتلند، از سینگلتون و ماسل‌بروک می‌گذرد و تا رشته‌کوه‌هایی که دره را می‌بندند امتداد می‌یابد و رودخانه‌ی هانتر و نهرهایی را که به آن می‌ریزند در بر می‌گیرد. خانواده‌های وناروا هنوز در این شهرها زندگی می‌کنند. وناروا بودن بیش از آنکه به یک سکونتگاه خاص وابسته باشد، به تبار داشتن از تیره‌هایی مربوط می‌شود که پیش از آنکه واگذاری‌های زمین این سرزمین را تکه‌تکه کنند، آن را در اختیار داشتند.

زبان وناروا به خانواده‌ی عظیم پاما-نیونگان تعلق دارد. این زبان یکی از گروهی از زبان‌های بسیار نزدیک به هم بود که در پایین‌دست هانتر، دریاچه‌ی مک‌کواری و ساحل مرکزی به آن‌ها صحبت می‌شد، و پژوهشگران هنوز بر سر این‌که مرز یکی کجا پایان می‌یافت و دیگری کجا آغاز می‌شد اختلاف دارند. زبان گفت‌وگوی روزمره مدت‌ها پیش به انگلیسی تغییر کرد. اکنون این زبان از روی فهرست‌های واژگان دوران استعمار و هر آنچه خانواده‌ها از آن نگه داشته‌اند بازسازی می‌شود. لنگر معنوی آن‌ها بایامه است، نیای آفریننده‌ای که وناروا آن را با ملت‌های غرب و شمال مشترک دارند. در یک پناهگاه صخره‌ای در میلبرودیل، در جنوب سینگلتون، نقاشی‌ای از بایامه هست که دست‌هایش چنان گشوده است که گویی کل دره را در آغوش می‌گیرد. این مکان همچنان یکی از مهم‌ترین مکان‌های منطقه است. بسیاری از وناروا مسیحی نیز هستند و این دو آیین معمولاً در کنار هم جای دارند.

استعمار به‌سرعت از راه رسید. پس از آنکه سکونتگاه کیفری نیوکاسل پایین‌دست رودخانه را گشود، واگذاری زمین‌ها در دهه‌ی 1820 به دره‌ی بالایی رسید. خشونت مرزی و گشت‌های پلیس سواره نیز همراه آن آمد. بعدها بسیاری از بازماندگان در اراضی ذخیره‌ی بومیان، مانند سنت‌کلر در نزدیکی سینگلتون، متمرکز شدند. فشار امروز اما از نوع دیگری است. هانتر یکی از پرفعالیت‌ترین مناطق استخراج زغال‌سنگ استرالیاست و درختان زخم‌دار، شیارهای تیز کردن تبر و اردوگاه‌های کهن بر سر راه معادن روباز قرار دارند. دارندگان دانش وناروا وقت بسیاری را صرف بررسی‌های میراث فرهنگی می‌کنند، مکان‌ها را پیش از نابودی ثبت می‌کنند و استدلال می‌کنند که برخی از آن‌ها اصلاً نباید نابود شوند. این کار امروزه به اندازه‌ی هر مراسم آیینی بخشی از زندگی وناروا است: مردم معنای سرزمین را ثبت و نگه می‌دارند، در حالی که خود زمین در حال کنده شدن است.