اروتیک راگلای

راگلای‌ها خود را به نام جنگل می‌نامند: ra یعنی مردم، و glai یعنی جنگل‌زار. آن‌ها در جایی زندگی می‌کنند که رشته‌کوه آنامیت از هم می‌گسلد و به سوی ساحل جنوب مرکزی ویتنام فرود می‌آید، بیشتر در نین‌توان و خان‌هوآ، و روستاهایی هم تا بین‌توان و جنوب لام‌دونگ گسترش یافته‌اند. این سرزمین، سرزمین ملایمی نیست. این خشک‌ترین گوشه‌ی ویتنام است، خاکی نازک بر زمینی شیب‌دار، و کشاورزی راگلای‌ها از دیرباز کشت به شیوه‌ی بریدن و سوزاندن بوده است که در دامنه‌ی تپه‌ها گشوده می‌شود: نخست برنج کوهستانی، سپس ذرت، لوبیا، و در دهه‌های اخیر بادام هندی. زبان آن‌ها، روگلای، از خانواده‌ی آسترونزیایی است و همین یک واقعیت، همه‌چیز دیگر را از نو سامان می‌دهد. این زبان در شاخه‌ی چامی جای دارد، که راگلای‌ها را خویشاوندان نزدیک چام‌های دشت پایین و عموزادگان جارای‌ها و اده‌های فلات بالا می‌کند. آن‌ها کوه‌نشینانی هستند که به زبانی دریایی سخن می‌گویند، از نسل گویشوران مالایی-پولینزیایی که به این ساحل رسیدند، چامپا را بنا نهادند و به درون سرزمین کوچ کردند.

سنت چام و راگلای این دو قوم را خواهر و برادر می‌داند که راگلای‌ها کوچک‌ترند. این خویشاوندی صورتی ملموس دارد. هنگامی که چامپا به قلمرو ویتنامی‌ها ضمیمه شد، اشیای مقدس سلطنتی، یعنی نشان‌ها و جامه‌های تشریفاتی شاهان-خدایان، برای نگهداری به سرزمین راگلای‌ها برده شدند و خانواده‌های راگلای آن‌ها را نگه داشتند. و هنوز هم چنین می‌کنند. جشن کاته در برج‌های آجری پو کلونگ گارای و پو رومه زمانی آغاز می‌شود که هیئت‌های راگلای با جامه‌ی ایزد از تپه‌ها پایین می‌آیند، و آیین شست‌وشو و جامه پوشاندن بر تندیس در انتظار رسیدن آن‌هاست. کمتر جایی ترتیبات نگهداری‌ای این‌قدر پابرجا مانده است. تبار از راه زنان می‌گذرد: شوهر به خانواده‌ی همسرش می‌رود، فرزندان نام طایفه‌ی مادر را می‌گیرند و کوچک‌ترین دختر معمولاً خانه و میراث خانوادگی را به ارث می‌برد. سنگین‌ترین آیین، مراسم رها کردن گور است که سال‌ها پس از خاک‌سپاری برگزار می‌شود و سرانجام مردگان را از زندگان جدا می‌کند و هر دو را آزاد می‌سازد. موسیقی یعنی گونگ: گونگ‌های تخت و بی‌برآمدگی مالا که به‌صورت دسته‌ای نواخته می‌شوند، هر نوازنده یک گونگ. خانواده‌هایی که توان خرید یک دسته گونگ را نداشتند، به‌جای آن از چاپی استفاده می‌کردند: تکه‌ای بامبو با رشته‌هایی که از پوست خودش جدا کرده و بر آن کشیده‌اند، و آن را کوک می‌کنند تا صدای گروه را تقلید کند. یک ترانه‌سرای ویتنامی آن را در دهه‌ی 1990 به آهنگی پرطرفدار در سراسر کشور تبدیل کرد، و بیشتر ویتنامی‌ها اصلاً از همین راه نام راگلای‌ها را شنیده‌اند.