اروتیک اورما

اورما شاخه‌ای از اورومو هستند که بسیار دورتر از ارتفاعات اتیوپی در جنوب ساکن شدند، و همین فاصله بسیاری از ویژگی‌های آنان را توضیح می‌دهد. آنان به گویشی جنوبی از زبان اورومو سخن می‌گویند که خویشاوند نزدیک گویش بورانا در شمال کنیا است. همسایگانشان به زبان سومالی، خویشاوندی دورتر از شاخه کوشی، یا به زبان‌های بانتو مانند پوکومو و سواحیلی سخن می‌گویند. زیستگاهشان دره رود تانا است، در درون خشکی و دور از ساحل کنیا: دشت‌های بوته‌زار خشک در دو سوی بلندترین رود کشور، در اطراف هولا، بورا و گارسن، که تا دلتای تانا و بخش‌هایی از شهرستان‌های لامو و گاریسا کشیده می‌شوند. گاو در مرکز زندگی اورما قرار دارد. ثروت و جایگاه اجتماعی از دیرباز با شمار گله‌ها سنجیده شده است. برای بسیاری از خانوارها، جابه‌جایی فصلی میان مرتع‌های کنار رود و چراگاه‌های دور از رود هنوز تقویم زندگی را تعیین می‌کند.

اورما همیشه در کنار رود متراکم زندگی نمی‌کردند. گله‌داران اورومو از قرن شانزدهم به بعد از جنوب اتیوپی پراکنده شدند و برای نسل‌ها، اورما در سرزمینی گسترده که تا رود جوبا در سومالی امروزی امتداد داشت دام می‌چراندند. قرن نوزدهم این وضع را از میان برد. قبیله‌های در حال گسترش سومالی آنان را به عقب راندند، و همه‌گیری طاعون گاوی که در دهه 1890 شرق آفریقا را درنوردید، بخش بزرگی از گاوهایشان را نابود کرد. در نتیجه اورما در امتداد تانا متمرکز شدند. همسایگان آنان در آنجا کشاورزان پوکومو هستند که در کرانه‌های رود کشت می‌کنند. گله‌داران به راهی به سوی آب نیاز دارند و کشاورزان به دست‌نخورده ماندن مزارعشان، و این درگیری کهن بارها شعله‌ور شده است، که خونین‌ترین نمونه آن کشتارهای دلتای تانا در سال‌های 2012 و 2013 بود.

دین نقطه عطف بزرگ دیگری است. اورما زمانی از آیین اورومو پیروی می‌کردند که بر محور واقا، خدای آسمان، می‌چرخید. زندگی عمومی از راه گادا سازمان می‌یافت، نظامی از رده‌های نسلی که مردان از آن می‌گذشتند و در هر مرحله وظایف سیاسی و آیینی بر عهده می‌گرفتند. گرویدن به اسلام سنی در دوران استعمار این نظام را فرسود، و امروز اسلام در روستاهای اورما نماز، پوشش، ازدواج و روزه رمضان را شکل می‌دهد. اورما همچنین جایگاهی غیرمعمول در علوم اجتماعی دارند. ژان انسمینگر، انسان‌شناس، پژوهش میدانی طولانی در میان آنان انجام داد و مطالعه‌اش به روایتی پراستناد درباره گذار یک جامعه گله‌دار از عرف مشترک به سوی بازارها، فروش نقدی دام و شهرهای یکجانشین بدل شد. بسیاری از خانواده‌های اورما هنوز درگیر این دگرگونی هستند.