اروتیک اوکیک

قوم اوکیک بیش از آنکه با خطی روی نقشه شناخته شوند، با شیوه زندگی‌شان در کنار جنگل شناخته می‌شوند. نسل‌ها در جنگل‌های مرطوب و مرتفع کنیا زندگی کردند، به‌ویژه در جنگل ماو و دامنه‌های کوه الگون. شکار می‌کردند و بیش از هر چیز عسل جمع می‌کردند. همسایگان دامدارشان آنان را دوروبو می‌خواندند، واژه‌ای از زبان ماسایی به معنای کسانی که دام ندارند. این نام مدت‌ها پس از آنکه اوکیک‌ها آشکارا اعلام کردند آن را توهین‌آمیز می‌دانند، در اسناد استعماری ماند. روایت خودِ آنان ساده‌تر است: آنان پیش از همه در این جنگل‌ها بودند. بسیاری آنان را کهن‌ترین ساکنان پیوسته مرتفعات می‌دانند.

زبان آنان اوکیک است، زبانی کالنجینی از شاخه نیلی جنوبی. این امر آنان را از نظر زبانی به ناندی‌ها و کیپسیگیس‌ها نزدیک می‌کند که در پایین لبه جنگل کشاورزی می‌کنند. تماس طولانی باعث شده دوزبانگی امری عادی باشد. برخی جماعت‌های اوکیک در نزدیکی سرزمین ماسایی‌ها، زبان ماسایی را به همان روانی زبان خود صحبت می‌کنند. قوم آکیه در شمال تانزانیا که زبانشان با اوکیک خویشاوندی نزدیک دارد، تا حد زیادی به سوی زبان اوکیک رفته‌اند. گروه‌های محلی نام‌های تبار و مکان را بر خود دارند، از جمله کاپللاچ و کیپچورنوونک در ماو و جامعه چپکیتاله در کوه الگون.

عسل دنیای کهن اوکیک را سامان می‌داد. مردان کندوهای چوبی را از تنه درخت می‌تراشند و در ارتفاع درختان آویزان می‌کنند، و می‌دانند کدام درختان در کدام ارتفاع و در کدام فصل شکوفه می‌دهند. تبارها به‌طور سنتی زمین را در نوارهای بلندی داشتند که از دامنه کوه بالا می‌رفتند، تا هر تبار بتواند شکوفه‌ها را از جنگل پایین تا جنگل بالا دنبال کند. عسل خوراک، کالای تجاری، پایه نوشیدنی تخمیری‌ای که در مجالس سرو می‌شد، و بخشی از مهریه بود. شکار با سگ، تله و کمان گوشت و پوست فراهم می‌کرد و زمانی از پوست وبر عباهای گرم برای شب‌های سرد مرتفعات می‌ساختند. آیین تشرف مدت‌ها گذار تعیین‌کننده جوانان اوکیک بوده است. این آیین شامل دوره‌ای از انزوا و مجموعه‌ای بزرگ از سرودهاست که بسیاری از آن‌ها را زنان اجرا می‌کنند. بیشتر اوکیک‌ها امروز مسیحی هستند، اما مکان‌های جنگلی مرتبط با آیین و نیاکان همچنان اهمیت دارند و همین یکی از دلایلی است که از دست دادن دسترسی به جنگل این‌قدر دردناک است.

قرن بیستم بارها اوکیک‌ها را از جنگل بیرون راند. مقامات استعماری جنگل‌ها را زمین تاج اعلام کردند و یک کمیسیون زمین در دهه 1930 پیشنهاد کرد اوکیک‌ها در قوم‌های همسایه ادغام شوند. کنیای مستقل به نام حفاظت از محیط زیست به بیرون راندن ساکنان ادامه داد، در حالی که قطع درختان و اسکان بخش‌های بزرگی از ماو را پاک کرد. در سال 2017 دیوان آفریقایی حقوق بشر و ملت‌ها حکم داد کنیا حقوق اوکیک‌ها را در زمین، فرهنگ و دین نقض کرده است و حکمی در سال 2022 جبران خسارت را مقرر کرد. کنیا در اجرای آن کند عمل کرده و بیرون راندن‌ها ادامه یافته است. بسیاری از اوکیک‌ها امروز کشاورزی می‌کنند، دام نگه می‌دارند و فرزندانشان را به مدرسه می‌فرستند، و در عین حال پافشاری می‌کنند که جنگل از آنِ ایشان است.