اروتیک ماتنگو

از میان مردمان جنوب تانزانیا، ماتنگو بیش از همه به یک چشم‌انداز طبیعی واحد پیوند دارد. آنان مردمی کشاورز و بانتوزبان‌اند که در ارتفاعات ماتنگو در منطقهٔ روووما زندگی می‌کنند. این سرزمین، با شیب تند و باران‌خیز، سراسر خط‌الراس و دره‌های باریک است و بر ساحل شرقی دریاچهٔ نیاسا سر برمی‌آورد، و شهر مبینگا در مرکز آن قرار دارد. هویت آنان با این سرزمین و با شیوهٔ غیرمعمولی که کشاورزی در آن را آموخته‌اند در هم تنیده است.

این روش نگولو است که معمولاً نظام گودال‌های ماتنگو نامیده می‌شود. روی شیب‌هایی که با بیل معمولی خاک سطحی خود را از دست می‌دهند، کشاورزان علف و گیاهان هرز را می‌برند، آن‌ها را در شبکه‌ای مربع‌شکل می‌چینند و خاک وسط هر مربع را روی آن‌ها انباشته می‌کنند. مزرعهٔ تمام‌شده شبیه قرص وافل روی یک دامنه است: ردیف‌هایی از گودال‌ها که با پشته‌هایی محصور شده‌اند. گیاهان مدفون به کود تبدیل می‌شوند و گودال‌ها آب باران و رسوب را پیش از آنکه به پایین شیب شسته شوند نگه می‌دارند. لوبیا و ذرت از فصلی به فصل دیگر در همان مزرعه نوبت می‌گیرند. پژوهشگران دهه‌ها نگولو را به عنوان نمونه‌ای عملی از حفاظت خاک بومی بررسی کرده‌اند، و کشاورزان ماتنگو هنوز آن را با دست می‌سازند.

ارتفاعات تا حدی پناهگاه بود. در قرن نوزدهم، نگونی‌ها، که از نسل مهاجرانی از نگوی جنوب آفریقا بودند، در اطراف سونگه‌آ ساکن شدند و به سرزمین‌های پیرامون یورش بردند، و بسیاری از ماتنگو به کوهستان عقب نشستند. تراکم جمعیت در زمین‌های شیب‌دار به سوق دادن کشاورزی به سمت شیوه‌های فشرده‌ای مانند نگولو کمک کرد. حکومت استعماری فشارهای دیگری آورد: نخست اداره‌ی آلمانی و سپس بریتانیایی، و جریان پیوستهٔ مردانی که برای کار در مزارع دوردست از خانه‌هایشان می‌رفتند. قهوهٔ عربیکا در قرن بیستم در شیب‌های بالایی جا افتاد. مبینگا هنوز یکی از مناطق عمدهٔ قهوه‌کاری تانزانیا است و قیمت‌های هر فصل بودجهٔ خانوارها را شکل می‌دهد.

زبان ماتنگو، کیماتنگو، به گروه کوچکی از زبان‌های بانتوی خویشاوند در سوی تانزانیایی دریاچهٔ نیاسا تعلق دارد. نزدیک‌ترین خویشاوندانش مپوتو، که همسایگان ساحلی به آن سخن می‌گویند، و ماندا هستند. سواحیلی زبان مدرسه، تجارت و دولت است و بیشتر مردم بی‌آنکه فکر کنند میان این دو جابه‌جا می‌شوند. زندگی مذهبی به شدت کاتولیک است. مبلغان بندیکتین در آغاز دورهٔ استعمار رسیدند و امروز اسقف‌نشین مبینگا شبکهٔ متراکمی از کلیساها، مدارس و مراکز بهداشتی را در سراسر ارتفاعات اداره می‌کند. در این تپه‌ها، کلیسا منظره‌ای به همان اندازه آشنا است که مزارع گودال‌دار.