اروتیک نکویا

نکویا مردمی از فلات جنگلی غرب زامبیا هستند که بخش عمده یک قرن را صرف پافشاری بر این کرده‌اند که لوزی نیستند. همین پافشاری کلید شناخت آن‌هاست. سرزمین اصلی‌شان ناحیه کائوما است، در شرق دشت سیلابی زامبزی و غرب رود کافوئه، سرزمینی با خاک شنی، جنگل میومبو و حیات‌وحش. این ناحیه به نام ایشان مانکویا خوانده می‌شد تا آنکه دولت در سال 1969 نامش را تغییر داد. دو عنوان ارشد سلطنتی‌شان، موونه موتوندو و موونه کاهاره، تبار خود را به مهاجرانی از دربار لوندای مواتا یامبو، در جنوب کنونی کنگو، می‌رسانند و نخستین حاکمانی که در سنت نکویا به یاد مانده‌اند زن بوده‌اند، که با موونه لیبوپه آغاز می‌شوند.

در سده نوزدهم، ابتدا مهاجمان کولولو و سپس پادشاهی بازسازی‌شده لوزی، رؤسای نکویا را به وضعیت خراج‌گزاری کشاندند، و حکومت استعماری این ترتیب را با تلقی سرزمین نکویا به‌عنوان یکی از نواحی باروتسه‌لند تثبیت کرد. دربار سلطنتی لوزی که در دهه 1930 در نالیله، درون قلمرو نکویا، برپا شد هنوز مایه رنجش است. طنز ماجرا در جهت دیگر هم برقرار است: ارکستر سلطنتی پادشاه لوزی، با سازهای زایلوفون و طبل، ریشه نکویایی دارد و آوازهایش هنوز به زبان نکویا خوانده می‌شود، نه لوزی. وقتی فعالان باروتسه از بازگرداندن خودمختاری پادشاهی قدیم سخن می‌گویند، رهبران نکویا از پرسروصداترین مخالفان‌اند.

زبان نکویا یک زبان بانتو با چند گویش است، از جمله ماشاشا، لوکولوه، لوشانگه و مبولا، و کاملاً متفاوت از لوزی است که از زبان سوتوییِ کولولوها مشتق شده است. اثر ادبی برجسته آن لیکوتا لیا بانکویا است، تاریخ این مردم که کشیش یوهاسافات شیمونیکا نوشته و او همچنین عهد جدید و مزامیر را ترجمه کرده است. این کتاب تقریباً همچون منشوری ملی عمل می‌کند. بیشتر نکویاها مسیحی‌اند و کلیسای انجیلی زامبیا که از مرکز تبشیری لوامپا پدید آمد به‌ویژه نیرومند است، و زندگی کلیسایی در کنار زیارتگاه‌های اجدادی روستاها و آیین‌های شفابخشی قرار دارد که بیماری را کار ارواح می‌دانند.

زندگی روزمره کشاورزی است: کاساوا، ذرت و سورگوم، با گذشته‌ای شکارورزانه که مردم هنوز از آن حرف می‌زنند و بخش بزرگی از شکارگاه قدیمی اکنون درون پارک ملی کافوئه قرار دارد. دختران پس از دوره انزوای آیینی با رقصی عمومی برای بیرون آمدن به جامعه معرفی می‌شوند، اما نکویاها موکاندا را، یعنی مدرسه ختنه پسران نزد همسایگان لووالی، چوکوه و مبوندای خود، برگزار نمی‌کنند و این را مرزی می‌دانند که آن‌ها را از دیگران جدا می‌کند. از سال 1988 جشن سالانه کازانگا، یک مراسم احیاشده برداشت محصول، رؤسا، طبل‌ها و زایلوفون‌ها را در یک جا گرد آورده است، نیمی جشن و نیمی بیانیه سیاسی.