اروتیک ماکوه

ماکوه قومی ساحلی و کوچک در دهانه رود رووما هستند که مرز میان موزامبیک و تانزانیا آنان را از هم جدا کرده و بیش از هر چیز زبانی که همسایگانشان نمی‌توانند بفهمند آنان را کنار هم نگه داشته است. بیشتر آن‌ها در شهرستان پالما در منتهی‌الیه شمالی استان کابو دلگادو زندگی می‌کنند، در روستاهای ماهیگیری و شهرک‌های کوچکی که در امتداد ساحل جنوب رود پراکنده‌اند. شمار کمتری از آن‌ها آن‌سوی رود، در استان متوارای تانزانیا زندگی می‌کنند و در آنجا معمولاً با نام مارابا شناخته می‌شوند. برآوردهای اوایل دهه 2000 کل این گروه را حدود 32,000 نفر تخمین زده‌اند که حدود دو سوم آنان در سوی موزامبیک هستند.

کیماکوه زبانی بانتویی است که به‌آسانی در نقشه جای نمی‌گیرد. حدود 60 درصد واژگانش با سواحیلی مشترک است و طبقه‌بندی‌های امروزی آن را در گروه سواحیلی قرار می‌دهند، با این حال یک گویشور سواحیلی به‌سادگی نمی‌تواند آن را بفهمد و گویشوران موانی در پایین‌تر ساحل هم نمی‌توانند. طبقه‌بندی‌های دیگر آن را با ماکونده، زبان مردم فلات در داخل سرزمین، هم‌رده دانسته‌اند و وام‌گیری از آن سو فراوان است. در عمل بیشتر ماکوه چندزبانه‌اند: سواحیلی برای تجارت و سفر به سمت شمال در امتداد ساحل، پرتغالی برای مدرسه و امور دولتی در موزامبیک، و ماکونده یا موانی با همسایگان.

ماکوه مسلمان‌اند و بخشی از اسلام سنی کهن ساحل سواحیلی به شمار می‌روند، و همین آنان را از ماکونده‌های داخل سرزمین که بیشترشان مسیحی‌اند یا آیین‌های نیاکانی را نگه داشته‌اند، متمایز می‌کند. مسجد، مکتب قرآن و تقویم اسلامی زندگی روستا را سامان می‌دهند، در کنار عادت‌های کهن ساحل: ماهیگیری با قایق‌های چوبی و لنج‌ها، جمع‌آوری غذاهای دریایی در پهنه‌های جزر و مدی، درختان نارگیل و مزارع کاساوا و برنج پشت ساحل. برای قرن‌ها این بخش از ساحل ایستگاه کوچکی در تجارت اقیانوس هند بود که بیشتر به شمال، به سوی کیلوا و زنگبار، نگاه می‌کرد تا به داخل سرزمین.

مرزها بیش از یک بار بر سرزمین ماکوه کشیده شده‌اند. مثلث کیونگا، نوار باریکی از زمین در جنوب رود رووما در اطراف کیونگا، در سال 1894 به تصرف آلمان درآمد و تا زمانی که نیروهای پرتغالی در سال 1916 آن را اشغال کردند، بخشی از آفریقای شرقی آلمان بود؛ این تنها سرزمینی بود که پرتغال از جنگ جهانی اول به دست آورد. در سال‌های اخیر، کشف ذخایر عظیم گاز در فراساحل، پالما را به منطقه ساخت‌وساز تبدیل کرد و روستاهای شبه‌جزیره آفونگی برای باز کردن جا برای کارخانه گاز طبیعی مایع جابه‌جا شدند. سپس شورشی آغاز شد که از سال 2017 کابو دلگادو را درنوردیده است، از جمله حمله مارس 2021 به شهر پالما که ده‌ها هزار نفر را با قایق و پیاده به گریز واداشت. بسیاری از خانواده‌های ماکوه سال‌ها آواره بوده‌اند و اینکه چه کسی به کدام بخش از ساحل بازمی‌گردد و به چه نوع زندگی ماهیگیری، هنوز پرسشی باز است.